Historia

Jak ludzki pan chłopów wyzwolił

Postępowa Rzeczpospolita Pawłowska

Paweł Ksawery Brzostowski na portrecie pędzla François-Xaviera Fabre’ego, 1798 r. Brzostowski trzyma spisaną przez siebie konstytucję dla włościan, a na płaskorzeźbie cokołu, o który się opiera, widać jej oficjalne zatwierdzenie. Paweł Ksawery Brzostowski na portrecie pędzla François-Xaviera Fabre’ego, 1798 r. Brzostowski trzyma spisaną przez siebie konstytucję dla włościan, a na płaskorzeźbie cokołu, o który się opiera, widać jej oficjalne zatwierdzenie. AN
250 lat temu powstała Rzeczpospolita Pawłowska, miniaturowa republika z własną konstytucją, samorządem oraz chłopskimi obywatelami.
Herb Brzostowskich.Polona Herb Brzostowskich.

W książce „Socjalizm. Utopia w działaniu” Zygmunt Bauman dowodził, że swoistym prawem historii jest nadawanie post factum projektom urzeczywistnionym charakteru realnych, natomiast wszystkim tym, których zrealizować się nie udało, przypisuje się miano utopijnych. W tym sensie eksperyment społeczny zapoczątkowany w marcu 1769 r. przez Pawła Ksawerego Brzostowskiego, który o prawie 100 lat wyprzedził zniesienie pańszczyzny na ziemiach polskich, stanowi przykład osobny. Nie zapoczątkował on całościowej przebudowy społeczeństwa, lecz dowiódł, że wizja świata szczęśliwszego i sprawiedliwszego jest w stanie zmienić teraźniejszość i naruszyć status quo.

Czytaj także

Ludzie i style

Tabletka na HIV przyczyni się do ograniczenia nowych zakażeń?

Osobom prowadzącym ryzykowne życie seksualne marzenie o szczepionce na AIDS zastąpiła praktyka regularnego przyjmowania tabletki.

Paweł Walewski
25.06.2019