Oferta na pierwszy rok:

4 zł/tydzień

SUBSKRYBUJ
Osoby czytające wydania polityki

Wiarygodność w czasach niepewności

Wypróbuj za 24,99 zł!

Subskrybuj
Historia

Polskość hybrydowa

Kurscy, czyli polskość hybrydowa. To wielka, ważna książka

Dwuletni Jarosław Kurski z mamą Anną w mieszkaniu przy ul. Szkarłatnych Dębów w Gdańsku, 1965 r. Dwuletni Jarosław Kurski z mamą Anną w mieszkaniu przy ul. Szkarłatnych Dębów w Gdańsku, 1965 r. Witold Kurski/archiwum rodzinne
Jarosław Kurski, zastępca redaktora naczelnego „Gazety Wyborczej”, napisał jedną z najbardziej fascynujących książek tego sezonu. Otwartą, szczerą, intymną.
Przyszła babcia Jarosława Kurskiego Teodora Niemirowska vel Bernstein z bratem Ludwikiem (późniejszym Lewisem Namierem), ok. 1896 r.Archiwum rodzinne Przyszła babcia Jarosława Kurskiego Teodora Niemirowska vel Bernstein z bratem Ludwikiem (późniejszym Lewisem Namierem), ok. 1896 r.

Dziady polskie i żydowskie dybuki, duchy, które tłuką się po świecie, dręczą pamięć, przechodzą ze zmarłych do żywych. Mistyka i folklor żydowski w naszej części Europy zaświadczają obecność dybuków, tak jak Mickiewicz i w ogóle słowiańszczyzna obecność dziadów, czyli duchów przodków. Jak te duchy się spotykają, w jakich są relacjach, a też jak się ze sobą plączą?

Jarosław Kurski zmierzył się z dybukiem, który go – jak mówi – gniótł, zmierzył się też z dziadami. Już to stwierdzenie pokazuje nie tylko podróż między dwiema mistykami, ale przede wszystkim gotowość do konfrontacji z własną historią, genealogią i ze świadomością.

Bo to jest opowieść historyczna ciągnięta przez wieki, a rekonstrukcja jest przeprowadzona zgodnie z najlepszymi zasadami uprawiania historii, czym bliżej nas – coraz gęstsza i coraz bardziej osobista. Z wykorzystaniem wszelkich dostępnych źródeł, bogatej literatury, a także przez zastosowanie metod „uczestniczących” (autor podróżuje po cmentarzach, po miejscach starych i zapomnianych). Niektóre fragmenty książki przypominają rozprawę naukową, na szczęście są napisane przez sprawnego pisarza.

Splecenie ze sobą korzeni polskich i żydowskich na przykładzie własnej rodziny zostało zatem najpierw zrekonstruowane, a potem pokazane na setkach przykładów, poprzez konkretnych ludzi, fakty i wydarzenia, nieraz bardzo dramatyczne i tragiczne.

Dołączone do książki genealogie pięciu rodzin przenikają się nawzajem i nieuchronnie prowadzą do ostatnich na tej liście, do Jarosława i młodszego brata, Jacka. Jacek w książce jest wspomniany dwa czy trzy razy, pozostaje gdzieś w dalekim tle, jednak jego wyrazista obecność w polskiej polityce dodaje opowieściom Jarosława pikanterii.

Trzeba to jasno powiedzieć: bracia znajdują się na przeciwstawnych biegunach polskiej wojny.

Polityka 43.2022 (3386) z dnia 18.10.2022; Historia. Esej; s. 66
Oryginalny tytuł tekstu: "Polskość hybrydowa"
Reklama