Prosto z książki
Kto to, do cholery, wymyślił! Czyli recenzujemy nowe książki historyczne
Kto to, do cholery, wymyślił!
Karolina Żebrowska, UGLY. Encyklopedia brzydkiej mody, Znak, Kraków 2026, s. 189
Często oglądając dawne portrety i fotografie, zadajemy sobie pytanie: jak coś takiego można było nosić? Dlaczego ludzie zakładali kołnierze wielkości śliniaka czy zdobili głowy martwymi ptakami? Książka Karoliny Żebrowskiej – reżyserki, pasjonatki kostiumologii i popularyzatorki historii mody – bierze to zdziwienie na warsztat i prowadzi czytelnika przez najbardziej osobliwe trendy w europejskiej modzie. Robi to bez akademickiego zadęcia, z dużą dawką ironii i popkulturowych skojarzeń.
To nie jest neutralna historia. Żebrowska patrzy na dawne stroje z perspektywy współczesnego odbiorcy, stąd bezlitosne, ale zabawne opisy czepców wulsthaube z XVI w. wyglądających jak obce narośle; wenecjańskich platform chopine, na których damy poruszały się niczym na szczudłach; tudorowskich „saczków” podkreślających męskie genitalia. Wszystko to z rycinami z epoki i stylizowanymi zdjęciami autorki w strojach koszmarkach. Siłą książki jest to, że za każdym żartem stoi wiedza. Trendy są osadzone w realiach społecznych, ekonomicznych, technologicznych i obyczajowych. Jak podkreśla autorka, moda nie powstaje w próżni, jest odpowiedzią na dostępne materiały, normy społeczne, hierarchie władzy i lęki swoich czasów. Dzięki temu nawet najbardziej absurdalne stroje zaczynają mieć sens. Jeśli ktoś oczekuje klasycznej, zdystansowanej historii mody, będzie się krzywił. Ale to nie wada tej książki – to jej świadomy, konsekwentny wybór.
AGNIESZKA KRZEMIŃSKA
Putinada
Bartłomiej Gajos, Historia, która zabija. Polityka historyczna putinowskiej Rosji, Wydawnictwo Prześwity, 2026, s.