Jacek Żakowski w Poranku Radia TOK FM pytał prof. Marka Safjana o możliwe rozwiązania kryzysu konstytucyjnego. Według sędziego po wyroku TK sytuacja z punktu widzenia prawnego jest jednoznaczna. – Ramy zostały wyraźnie wyznaczone: pan prezydent powinien przyjąć ślubowanie od trzech sędziów, którzy zostali powołani w październiku. Oni rozpoczęli już kadencję, w dniu wygaśnięcia mandatów ich poprzedników.
Gość publicysty POLITYKI dodał, że tych trzech sędziów nie może pełnić swoich funkcji w TK, bo nie złożyło ślubowania przed prezydentem. Prof. Safjan zwraca uwagę, że zgodnie z konstytucją Sejm wybiera sędziów, a nie kandydatów na sędziów. – Czy oni powinni dostawać pensję i mają immunitet? – dopytywał Jacek Żakowski. – Tak, bo są już sędziami – uważa prof. Safjan.
Przypomnijmy, że wczorajszy wyrok Trybunału Konstytucyjnego otwiera przestrzeń do kompromisu: prezydent zaprzysięga trzech sędziów czekających na to od listopada, a dwóch z pięciu wybranych i zaprzysiężonych w środę orzeka w Trybunale. Kończy się konstytucyjny kryzys. Jednak PiS i prezydent już zadeklarowali, że nie uznają wyroku Trybunału.
Według prof. Marka Safjana jeśli sędzia nie jest dopuszczany do wykonywania swoich funkcji, to powstaje pytanie, czy możemy mówić o prawidłowym funkcjonowaniu podstawowej instytucji w państwie prawa, jaką jest Trybunał Konstytucyjny.
Jacek Żakowski pytał też o sytuację prawną tych pięciu sędziów, którzy zostali wybrani w środę przez PiS. Ich sytuacja według prof. Safjana też jest jednoznaczna: – Sejm nie może podejmować uchwał o wyborze nowych sędziów, kiedy mamy do czynienia ze skompletowanym składem TK. Są sędziowie skutecznie wybrani i jeszcze pięć osób, które zostały wybrane niezgodnie z prawem. Te pięć osób nie ma mandatu sędziego, mimo że złożyło ślubowanie przed prezydentem.
Publicysta POLITYKI zastanawiał się, co się stanie, kiedy te pięć osób nielegalnie wybranych przez Sejm przyjdzie do pracy w Trybunale. – Trudno mi sobie wyobrazić, aby TK mógł uznać, żeby te osoby mogły rozpocząć swoje funkcjonowanie, bo wtedy musielibyśmy uznać, że TK łamie swoje własne orzeczenia i nie przestrzega konstytucji – uważa prof. Safjan. Dodał, że on jako prezes nie dopuściłby tych osób do sprawowania funkcji. – Taka sytuacja nie zdarzyła się nigdy, w żadnym państwie europejskim. To nie jest jakiś konflikt czy kryzys konstytucyjny. Można mówić już o poważnym zagrożeniu ładu demokratycznego.
Żakowski wspomniał, że Polska należy do NATO, UE i Rady Europy i te organizacje wymagają przestrzegania zasad państwa demokratycznego. Rodzi się więc pytanie, czy będą one reagowały na to, co dzieje się w Polsce. – Ta sytuacja, która zaistniała wczoraj, po wyroku TK, stwarza szansę na przywrócenie zasad funkcjonowania państwa prawa. Ale jeśli w dalszym ciągu będziemy mieli do czynienia z nieprzestrzeganiem reguł konstytucyjnych, to z całą pewnością będziemy znajdowali się w gronie państw, które nie respektują zasad demokratycznych – uważa prof. Safjan. Dodał, że jeśli w którymś państwie europejskim nie jest przestrzegana zasada niezawisłości sędziów i niezależności trzeciej władzy, to musi to wywołać jakieś konsekwencje.
Marek Safjan był w latach 1998–2006 prezesem Trybunału Konstytucyjnego, a od 2009 r jest sędzią Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Posłuchaj całej rozmowy Jacka Żakowskiego z prof. Markiem Safjanem »