Książki

Futuryści, komuniści i Myszka Miki

Futuryści, komuniści i Myszka Miki

To, że żyjemy w czasach powszechnego infantylizmu, jest, na pierwszy rzut oka, obserwacją trywialną. A jednak Francesco M. Cataluccio napisał na ten temat odkrywczą, zajmującą, a chwilami bardzo zabawną książkę.

Jej celem było opisanie historii ostatniego stulecia jako dziejów galopującego zdziecinnienia. „Niedojrzałość. Choroba naszych czasów” opowiada tę historię przez pryzmat konkretnych prądów artystycznych, ruchów politycznych, utworów i bohaterów literackich, filmów, a nawet środków lokomocji. Pomyli się jednak ten, kto dostrzeże w książce Cataluccia jedynie przegląd zjawisk, prądów i idei, składający się na mozaikowy obraz epoki, której bohaterami są futuryści, komuniści, buntownicy 1968 r., ale też, niemal na równych prawach, Mary Poppins, Myszka Miki i postaci z japońskich mang. W książce zawarty jest bowiem pewien zamysł porządkujący, a nawet szeroko zakrojona diagnoza współczesności.

Autorowi chodzi o zderzenie dwu przenikających kulturę, uniwersalnych postaw: dojrzałości, polegającej na samoświadomości, odpowiedzialności, liczeniu się z rzeczywistością, ironii, sceptycyzmie – i niedojrzałości, czyli irracjonalizmu kultury masowej, ucieczki od rzeczywistości w świat łatwych podniet i zbiorowych uniesień.

Cataluccio, któremu pobyt na stypendiach w PRL pomógł otrząsnąć się z młodzieńczej, infantylnie pojmowanej lewicowości, dziś okazuje się, w jakiejś mierze, konserwatywnym krytykiem kultury. Wskazuje na negatywny wpływ chrześcijaństwa, romantyzmu i freudyzmu, które, doceniając dzieciństwo, prowadziły do zwycięstwa zdziecinnienia. Jednocześnie z tęsknotą ogląda się w stronę świata grecko-rzymskiego, z jego ideami obywatela, mędrca, senatora.

To, że Cataluccio nie rezygnuje z mocno krytycznej oceny współczesności, nie czyni wcale z niego nudnego belfra. Jego podejście do opisywanego zjawiska jest bowiem mocno ambiwalentne – nietrudno w nim dostrzec przejawy fascynacji. Niedojrzałość jest jednocześnie groźna i uwodzicielska, destrukcyjna i płodna. Jak u Gombrowicza – słusznie potraktowanego jako klasyk tematu.

Francesco M. Cataluccio, Niedojrzałość. Choroba naszych czasów, przeł. Stanisław Kasprzysiak, Wyd. Znak, Kraków 2006, s. 292 
 
 
Przeczytaj fragment książki
    
  

 
 

Reklama

Czytaj także

Społeczeństwo

Bajki dla suwerena. Dlaczego filmy Patryka Vegi są tak popularne?

Rozmowa z dr. hab. Jackiem Wasilewskim o tym, co takiego wie o Polakach Patryk Vega, czego nie wiedzą inni.

Joanna Cieśla
20.03.2018
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną