Julian Kornhauser, niegdyś jeden z najbardziej znanych poetów „nowofalowych”, w ostatnich dwudziestu latach wydał jedynie dwa oryginalne tomiki poetyckie („Kamyk i cień”, 1996; „Było minęło”, 2001). I – paradoksalnie – w minionym czasie wyraziściej zaznaczył swą obecność w literaturze za sprawą dokonań prozatorskich (bardzo dobre „Dom, sen i gry dziecięce. Opowieść sentymentalna”, 1995). Dał się też poznać jako bezkompromisowy krytyk, atakujący dokonania najmłodszych poetów, osobliwie tych z tzw. pokolenia bruLionu.
Nowe tomiki Kornhausera minęły raczej bez echa. Czy pisarz nie potrafił odnaleźć się ze swoją liryką w nowych wspaniałych czasach, czy też krytyce, a i publiczności, nie udało się z nowymi wierszami autora „Zjadaczy kartofli” nawiązać rozumiejącego dialogu – to sprawa wciąż dyskutowana wśród znawców. W każdym razie tego, kto pamięta ekspresywne, mocne, nacechowane tyleż ironią, co swoistym brutalizmem wiersze Kornhausera z lat 70. i 80. – a komu niezbyt dobrze zapadły w pamięci poezje ze wspomnianych dwóch ostatnich tomików – najnowsza książka pod tytułem „Origami” tyleż pewnie zdziwi, co rozczaruje. Kornhauser sięga w niej po formę z jednej strony „haikopodobną” (bo jednak nie realizującą ścisłych reguł poetyki klasycznego haiku), jak i – już bliżej europejskiej tradycji – epigramatyczną. I trzeba przyznać – te krótkie wiersze, swoiste obrazki rodzajowe, obserwacje świata i natury, w których zawarte zostały aluzje o charakterze filozoficznym czy metafizycznym, stanowią chyba najlepszą część książki. Mamy tu i bliskie japońskiej mentalności, jakby przesycone refleksją Zen, konstatacje („Split”, „W lipcu”); momenty iluminacji, niemalże przepełnionej doznaniem epifanii (zaskakujące „Widzenie”, „Spotkanie”); chwile metafizycznego niepokoju (tytułowe „Origami”) czy też wstrząsające połączenie mistycyzmu z niemalże autobiograficznym wyznaniem („Ciosy”).
Jednak całość psują ambicje publicystyczne – te rozmaite aluzje do bieżącej sytuacji społeczno-politycznej. Kombatanckie wspomnienia z PRL, lustracja, próby opisu atmosfery rozliczeń i nagonki – tak typowych dla rodzącej się IV RP – to nie są tematy, które poezja, bez szkody dla siebie, potrafi unieść. Jednym słowem – „Origami” nie odpowiada jednoznacznie na pytanie, czy Julian Kornhauser pozostanie w pamięci jako wzięty poeta pokolenia ’68, czy też zapisze się trwale jako znaczący twórca współczesnej poezji.
Julian Kornhauser, Origami, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2007, s. 69
Przeczytaj wybrane wiersze
Kup książkę w merlin.pl