Książki

Alchemik kultury

Literatura wielowymiarowa.

Straszliwe, nieustanne napięcie jest jedyną rzeczą godną człowieka. Niegodny umysł będzie traktował to jako walkę z wiatrakami. Żałosna jest zgoda na śmiertelność. Żałosne także dopuszczenie, by bogowie nas chłostali, i modlitwy do ich potęgi. Nie są żałosne próby wydarcia im ich nieśmiertelności, właśnie dlatego, że są skazane na niepowodzenie” – pisze Elias Canetti w swym diariuszu z lat 1973–85.

Jego sposobem na nieśmiertelność stała się literatura. „Masa i władza” czy „Auto da fe” są trwałą częścią kultury, a literacka Nagroda Nobla z 1981 r. formalnie potwierdza rangę dzieła Canettiego. Nie to jednak jest istotne dla pisarza, nie chodzi mu o pomniki, tylko o to, by trwać w żywym nurcie kultury i być co jakiś czas naprawdę wysłuchanym („Że też nie można zrobić kogoś, kto by nas wysłuchał!” – wzdycha w notce z 1977 r.).

Diariusz Canettiego to literatura wielowymiarowa. Dominują w nim krótkie, aforystyczne notatki, jak ta: „Wrogowie mogą być bardzo niemili, ale nigdy nie są tak nudni jak zwolennicy”. Pośród tych obserwacji liczne refleksje o literaturze, „rozmowy” z autorami, którzy kształtowali osobowość pisarza, metafizyczne komentarze do wydarzeń. Lektura gęsta, odsłaniająca wielką tajemnicę alchemii kultury: jak erudycja (wszak słynął z niej Canetti) dojrzewa z upływem życia i biegiem historii, przekształcając się w mądrość.
 

Elias Canetti, Tajemne serce zegara, przeł. Maria Przybyłowska, Pogranicze, Sejny 2007, s. 162
 

  

Polityka 36.2007 (2619) z dnia 08.09.2007; Kultura; s. 64
Reklama

Czytaj także

null
Społeczeństwo

Seks bez zobowiązań: tylko dla dorosłych. Czy skłonność do „znajomości na raz” będzie rosnąć?

Do Polek i Polaków dociera, że można chodzić ze sobą do łóżka bez zobowiązań, bez stresu, dla chwili przyjemności. Zdaniem specjalistów takie podejście bywa niezwykle korzystne. Pod warunkiem że jest autentyczne (i pod kilkoma innymi).

Joanna Cieśla
19.07.2024
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną