Koncepcja stworzenia języka, który przekraczałby etniczne i narodowe podziały, już w czasach Ludwika Zamenhofa nie była nowa. Ale to jego ambitny projekt przetrwał już blisko 140 lat. I choć szczytny zamysł okazał się utopijny, do dziś językiem esperanto posługuje się ok. 2 mln osób. W albumie „Ideo” Jacek Świdziński przygląda się biografii Zamenhofa i burzliwym dziejom Europy przełomu XIX i XX w., jednak zagadnienia te traktuje jako platformę do szerszego spojrzenia na mechanizmy funkcjonowania języka jako narzędzia komunikacji. To także opowieść o losach pięknej, niemożliwej idei, jej – paradoksalnie jednoczesnym – triumfie i klęsce. Esperanto jest przecież językiem żywym, a jednocześnie pozostaje reliktem przeszłości. Uparte niczym jego twórca, konsekwentnie trwa na przekór dominacji angielskiego jako metody globalnego porozumienia.
Jacek Świdziński, Ideo, Kultura Gniewu/Białostocki Ośrodek Kultury, Warszawa 2026, s. 152