Osoby czytające wydania polityki

„Polityka” - prezent, który cieszy cały rok.

Pierwszy miesiąc prenumeraty tylko 11,90 zł!

Subskrybuj
Nauka

Mrożone jony

Najdokładniejszy zegar we Wszechświecie

Sercem superzegara Winelanda są kwantowe konfiguracje par atomów. Sercem superzegara Winelanda są kwantowe konfiguracje par atomów. Jasper Grahl / PantherMedia
David Wineland stworzył najdokładniejszy zegar w znanym Wszechświecie. Teraz czas na komputer kwantowy.
Wineland obdarzony wąsem, urodą i charyzmą szeryfa nalezy do uważnych analityków myśli twórców mechaniki kwantowej.Science Photo Library/EAST NEWS Wineland obdarzony wąsem, urodą i charyzmą szeryfa nalezy do uważnych analityków myśli twórców mechaniki kwantowej.

Proszę sobie wyobrazić, że za sprawą niedorzecznego zbiegu okoliczności są Państwo świadkami narodzin Wszechświata. Pomyślcie, że macie ze sobą stoper, który uruchamiacie w chwili Wielkiego Wybuchu. Tak się szczęśliwie składa, że jest już co mierzyć – czas rusza właśnie z chwilą Wielkiej Osobliwości. Rodzą się pierwsze cząstki elementarne, związane w sieć oddziaływań podstawowych, potem atomy, cząsteczki, związki chemiczne, obiekty kosmiczne, gwiazdy, z gwiezdnego pyłu planety, na nich pierwsze mikroorganizmy, rośliny, pierwsze jaszczury, płazińce, aż w końcu – jakieś 14 mld lat od uruchomienia zegara – istoty zwane ludźmi. Ale to nie one są w tej chwili w centrum uwagi, a zegarek. To on jest prawdziwie niezwykły. W czasie tego niewyobrażalnie długiego okresu niepewność pomiaru wyniesie bowiem niespełna... cztery sekundy.

Taki czasomierz istnieje. David Wineland z kolegami składa podobne cudeńka w laboratorium w Kolorado, u podnóża Gór Skalistych. Za swe badania otrzymał w 2012 r. razem z Serge’em Harochem z College de France Nagrodę Nobla. W naukowym środowisku słynie ze skromności, której wyraz dał, komentując wyróżnienie: – Razem z Serge’em mamy przekonanie, że nagroda należy się nie tyle konkretnym osobom, co całemu środowisku. Mogła równie dobrze trafić w inne ręce.

Pułapki

Bez Winelanda, który od 38 lat pracuje w National Institute of Standards and Technology w Boulder, cała współczesna gałąź fizyki, na której siedzą uczeni manipulujący pojedynczymi atomami, wyglądałaby zupełnie inaczej. W latach 70. jako jeden z pierwszych pokazał, jak schładzać atomy do temperatury bliskiej zera absolutnego – kiedy to przestają one nerwowo pląsać i poddają się woli eksperymentatorów.

Polityka 4.2014 (2942) z dnia 21.01.2014; Nauka; s. 58
Oryginalny tytuł tekstu: "Mrożone jony"
Reklama