Naukowcy uzyskali mysie potomstwo z dwóch ojców
Naukowcy po raz pierwszy wyhodowali potomstwo dwóch mysich ojców i po raz kolejny – dwóch matek. Daleka droga, zanim to samo uda się osiągnąć u ludzi.
Myszka urodzona z dwóch ojców
Leyun Wang/Cell Stem Cell/•

Myszka urodzona z dwóch ojców

Zdrowa dorosła mysz urodzona z dwóch matek i jej własne potomstwo
Leyun Wang/Cell Stem Cell/•

Zdrowa dorosła mysz urodzona z dwóch matek i jej własne potomstwo

Do zapłodnienia niezbędne są komórka jajowa i plemnik. Choćby dlatego, że jedno i drugie niesie ze sobą połowę potrzebnego materiału genetycznego. A gdyby tak połączyć dwie komórki jajowe lub dwa plemniki? Niestety, sprawa nie jest wcale taka prosta.

Czytaj także: Wszystko o genach

Co wynika z połączenia dwóch komórek jajowych lub dwóch plemników

Największą przeszkodą jest zjawisko zwane imprintingiem genetycznym – w komórkach jajowych i plemnikach ssaków niektóre geny są wyłączane poprzez metylację genów, czyli dołączanie grup metylowych do nukleotydów DNA. Nie zmienia to genetycznego kodu, ale wyłącza ekspresję genu. Gen staje się zatem nieaktywny. Inne geny wyciszane są w komórkach jajowych, inne w plemnikach. Powstała z dwóch genomów tej samej płci zygota nie ma więc kompletu działających genów, co prowadzi do śmierci zarodka. Dzieje się tak u wszystkich ssaków oraz przeważającej większości gadów, płazów i ryb.

Czytaj także: Tajemnice zapłodnienia

To mechanizm, który powstał w wyniku ewolucji wskutek konkurencji między męskimi a żeńskimi genami – nie dopuszcza do dominacji jednej z płci, bo do rozwoju potomstwa niezbędne są geny obydwu. Usuwa też informację epigenetyczną, czyli wymazuje metylację dziedziczonych od rodziców genów (choć nie wszystkich). Wreszcie chroni przed partenogenezą, czyli powstawaniem potomstwa bez udziału płci męskiej.

Czy dwa ssaki tej samej płci mogą mieć potomstwo?

W 2004 r. japońskim naukowcom udało się uzyskać mysie potomstwo dwóch matek. Aby naśladować efekt wyłączenia genów wskutek imprintingu, usunęli fragment DNA komórek jajowych. Metoda okazała się niezmiernie trudna i mało skuteczna – z połowy tysiąca powstałych tak komórek jajowych urodziły się tylko dwie myszy. Przeżyły jednak do wieku dorosłego, dowodząc, że potomstwo dwóch matek u ssaków jest możliwe.

Teraz naukowcy z Chińskiej Akademii Nauk ulepszyli metodę, usuwając trzy fragmenty DNA. Nadal wymaga to żmudnej manipulacji – na 200 prób urodziło się 27 myszy pochodzących od dwóch samic. Potomstwo rozwinęło się normalnie, miało również własne dzieci. Co więcej, tym razem naukowcom udało się również (po 500 próbach i po wycięciu siedmiu fragmentów genomu) stworzyć 12 myszy pochodzących od dwóch ojców, które zmarły po dwóch dniach. Jednak naukowcy chcą rozwijać technikę dalej, aby dożywały dorosłości.

Nie jest to wprawdzie pierwszy przypadek myszy pochodzących od dwóch samców. W 2010 r. udało się stworzyć myszy z jajnikami (za pomocą manipulacji genetycznej) pochodzącymi od samców, więc ich potomstwo pochodziło (pośrednio) od dwóch ojców.

Czytaj także: Czy można zajść w ciążę, będąc już w ciąży?

Co nowego w nauce?

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj