Oferta na pierwszy rok:

4 zł/tydzień

SUBSKRYBUJ
Osoby czytające wydania polityki

Wiarygodność w czasach niepewności

Wypróbuj za 24,99 zł!

Subskrybuj
Nauka

Zmieszani w jaskini

Ile w nas innych gatunków

Przodkowie Homo sapiens. Przodkowie Homo sapiens. Science Photo Library / EAST NEWS
Wszystkich żyjących dziś ludzi zalicza się do jednego gatunku: Homo sapiens. Można jednak na to spojrzeć inaczej.
Na terenach, gdzie dochodziło do kontaktów między Homo sapiens (po lewej) a neandertalczykiem, spotykamy populacje o cechach pośrednich (jak w jaskiniach na górze Karmel), których przynależność gatunkowa od dawna stanowiła przedmiot kontrowersji.Daniela Hitzemann, Stefan Scheer/Wikipedia Na terenach, gdzie dochodziło do kontaktów między Homo sapiens (po lewej) a neandertalczykiem, spotykamy populacje o cechach pośrednich (jak w jaskiniach na górze Karmel), których przynależność gatunkowa od dawna stanowiła przedmiot kontrowersji.

Małpy człekokształtne, które zeszły z drzew i zaczęły chodzić po sawannie na dwóch nogach – tak brzmi najkrótsza definicja nas, ludzi, czyli inaczej homininów. A więc tej gałęzi małp człekokształtnych (hominoidów), która ostatecznie opuściła lasy. Jednak ludzie to nie jedyne małpy, które zeszły z drzew. Zrobiły to też pawiany czy, szerzej, papioniny (od Papio – pawian), do których obok pawianów należą takie rodzaje, jak dżelady, mandryle czy makaki.

Z pawianami na ziemię

Historia małp schodzących z drzew jest fascynująca, bo to grupa ssaków, która od początku swego istnienia z lasami związała się najściślej. Jeśli cokolwiek łączy tę grupę, to właśnie życie na drzewach i rozwinięcie przystosowań do poruszania się wśród gałęzi. Opuszczenie tego środowiska stawiało je więc przed licznymi wyzwaniami.

Jednym z nich był sposób poruszania się – małpy ogoniaste chodzą lub biegają po gałęziach na czterech nogach, więc schodząc na ziemię, zachowały swoją czworonożność – tu niewiele się zmieniło. Inaczej było u małp człekokształtnych, które stosują niezwykły sposób lokomocji zwany brachiacją, kiedy to zwisając na rękach, poruszają się ruchem wahadłowym i wykonują od czasu do czasu zamaszyste wyskoki na sąsiednie gałęzie. Dlatego schodząc z drzew, mogą przyjmować pozycję wyprostowaną i dwunożną.

Pawianom było łatwiej, bo zachowały swą tradycyjną architekturę ciała i nie musiały aż tak bardzo (jak my) zmieniać swych obyczajów, ale powód ich ewolucyjnej peregrynacji z lasów na sawannę był ten sam. W Afryce Wschodniej zaczęło brakować lasów, co wiązało się z geologią tego kontynentu, który przed kilku milionami lat przecięła Wielka Dolina Ryftowa i towarzyszące jej wyniesienia. Na wschód od tej linii, w strefie cienia od wiejących znad Atlantyku wiatrów, lasy deszczowe nie mogły się utrzymać.

Polityka 22.2019 (3212) z dnia 28.05.2019; Nauka; s. 62
Oryginalny tytuł tekstu: "Zmieszani w jaskini"
Reklama