Nobel z fizyki 2025 dla Clarke′a, Devoreta i Martinisa za osiągnięcia w dziedzinie mechaniki kwantowej
W drugim dniu Tygodnia Noblowskiego przyznana została Nagroda Nobla z fizyki. Komitet Noblowski przyznał ją za odkrycie makroskopowego tunelowania kwantowego i kwantyzacji energii w obwodzie elektrycznym Johnowi Clarke′owi, Michelowi H. Devoretowi i Johnowi M. Martinisowi.
BREAKING NEWS
— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 7, 2025
The Royal Swedish Academy of Sciences has decided to award the 2025 #NobelPrize in Physics to John Clarke, Michel H. Devoret and John M. Martinis “for the discovery of macroscopic quantum mechanical tunnelling and energy quantisation in an electric circuit.” pic.twitter.com/XkDUKWbHpz
John Clarke, Michel Devoret i John Martinis – jak można przeczytać w uzasadnieniu decyzji Komitetu Noblowskiego – „skonstruowali eksperyment wykorzystujący nadprzewodzący obwód elektryczny. Chip zawierający ten obwód miał wielkość około centymetra. Wcześniej tunelowanie i kwantyzację energii badano w systemach składających się zaledwie z kilku cząstek; tutaj zjawiska te pojawiły się w mechaniczno-kwantowym systemie zawierającym miliardy par Coopera wypełniających cały nadprzewodnik na chipie. W ten sposób eksperyment przeniósł efekty mechaniki kwantowej ze skali mikroskopowej na makroskopową”.
Więcej na temat osiągnięć tegorocznych Noblistów pisze Przemek Berg
Trzej nagrodzeni naukowcy pracują na amerykańskich uczelniach. Nagroda w wysokości 11 mln koron szwedzkich przypadnie im do równego podziału.
Nagroda Nobla z fizyki
W zeszłym roku prestiżowe wyróżnienie trafiło do Johna J. Hopfielda ze Stanów Zjednoczonych oraz Geoffreya E. Hintona z Kanady. Obaj fizycy zostali uhonorowani za przełomowe badania, które umożliwiły rozwój uczenia maszynowego opartego na sztucznych sieciach neuronowych.
Wśród dotychczasowych 227 laureatów Nagrody Nobla z fizyki znalazło się jedynie pięć kobiet. Jedyną osobą związaną z Polską, która otrzymała to wyróżnienie, jest Maria Curie-Skłodowska – nagrodzona w 1903 r. za pionierskie odkrycia w dziedzinie promieniotwórczości.
Tegoroczny Nobel z fizyki to kolejne ogniwo trwającego tygodnia ogłoszeń. Dzień wcześniej poznaliśmy zwycięzców w kategorii fizjologii lub medycyny – zostali nimi Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell oraz Shimon Sakaguchi, docenieni za odkrycie mechanizmów regulacji odpowiedzi immunologicznej. W kolejnych dniach dowiemy się, kto otrzyma nagrody z chemii, literatury oraz pokojową. Tydzień noblowski zakończy się 13 października ogłoszeniem laureata w dziedzinie nauk ekonomicznych.