Program stypendialny POLITYKI ma już 15 lat

Udany eksperyment. Po raz 15. rozdaliśmy Nagrody Naukowe!
Poezja starożytna i astronomia obserwacyjna, makroekonomia, badania biochemiczne i biofizyczne służące rozszyfrowaniu zagadki raka, oraz teleinformatyka – oto dziedziny, które reprezentują laureaci 15. edycji konkursu POLITYKI dla młodych naukowców. Otrzymali portfele z zawartością 30 tys. zł każdy, a dziesięciu pozostałych finalistów – po 10 tys. zł.
Uroczysta gala wręczenia nagród odbyła się 18.10.2015 r. w redakcji Tygodnika Polityka.
Leszek Zych/Polityka

Uroczysta gala wręczenia nagród odbyła się 18.10.2015 r. w redakcji Tygodnika Polityka.

Dr Jan Kwapisz rocznik 1981. Adiunkt w Zakładzie Literatur i Języków Klasycznych na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Leszek Zych, Artur Kalicki

Dr Jan Kwapisz rocznik 1981. Adiunkt w Zakładzie Literatur i Języków Klasycznych na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Dr Paweł Szczęsny rocznik 1980. Adiunkt na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego i w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN.
Leszek Zych, Artur Kalicki

Dr Paweł Szczęsny rocznik 1980. Adiunkt na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego i w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN.

Dr hab. Marcin Kolasa rocznik 1978. Profesor nadzwyczajny w Katedrze Ekonomii Ilościowej w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie.
Ivona Kaplan, Artur Kalicki

Dr hab. Marcin Kolasa rocznik 1978. Profesor nadzwyczajny w Katedrze Ekonomii Ilościowej w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie.

Dr Agata Karska rocznik 1985. Adiunkt w Instytucie Obserwatorium Astronomiczne na Wydziale Fizyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Leszek Zych, Artur Kalicki

Dr Agata Karska rocznik 1985. Adiunkt w Instytucie Obserwatorium Astronomiczne na Wydziale Fizyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Dr inż. Jerzy Domżał rocznik 1978. Adiunkt w Katedrze Telekomunikacji na Wydziale Informatyki, Elektroniki i Telekomunikacji w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.
Leszek Zych, Artur Kalicki

Dr inż. Jerzy Domżał rocznik 1978. Adiunkt w Katedrze Telekomunikacji na Wydziale Informatyki, Elektroniki i Telekomunikacji w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Czy jest takie słowo, taka myśl, taka spinająca idea, lakonicznie oddająca charakter konkursu POLITYKI dla najwybitniejszych młodych naukowców, którego jubileuszową edycję uwieńczyła w minioną niedzielę uroczysta gala? Bo że wśród rozmaitych stypendiów, grantów i nagród dla ludzi nauki nasze przedsięwzięcie jest oryginalne, zawsze podkreślają i stający do rywalizacji uczestnicy, i jurorzy, i sponsorzy, i zazwyczaj sympatyzujący z naszą inicjatywą kolejni ministrowie nauki i szkolnictwa wyższego. Wydaje się, że objawia się ta idea teraz już bardzo wyraźnie. To zaufanie.

Czytelne jest ono już w strukturze formularza zgłoszeniowego: szczegółowego na tyle, na ile to absolutnie niezbędne, bez konieczności biurokratycznego potwierdzania swych osiągnięć kwitami, pieczęciami, opiniami, rekomendacjami. Ufamy bowiem, że ludzie poważni i dorośli, stając do takiego konkursu, przedstawią się rzetelnie i prawdziwie. Sporą wagę przywiązujemy za to do zawartej w kilku tysiącach znaków autoprezentacji. Ufamy, że uczestnicy nie będą uprawiać autoreklamy, ale umiejętnie opowiedzą, czym się zajmują i jakie to ma znaczenie.

Z całkowitym zaufaniem powierzamy te formularze jury pracującemu od 15 lat niemal w niezmiennym składzie. Nie narzucamy kryteriów wyłaniania kandydatów do nagród w poszczególnych dyscyplinach, nie skodyfikowaliśmy żadnej sztywnej, punktowej procedury – ufamy, że każda z tych wybitnych postaci polskiej nauki jest w stanie sama sobie z tym zadaniem doskonale poradzić. Nie ma wątpliwości, że profesorowie ufają sobie wzajemnie. Na posiedzeniach kapituły prezentują „swoich” faworytów z przekonaniem, więcej, z entuzjazmem, ale potrafią też wycofać kandydaturę, niejako ustąpić miejsca, ufając, że w innej dyscyplinie pojawiły się akurat dwie czy trzy szczególnie niezwykłe osoby.

Na najpoważniejszą próbę wystawiamy owo zaufanie wszystkich do wszystkich w ostatniej fazie konkursu, kiedy kapituła obywatelska spośród 15 finalistów wyłania pięcioro laureatów. Nie weryfikuje ona bynajmniej werdyktu jury profesorskiego. Kryteria, którymi ma się posłużyć, są w jeszcze mniejszym stopniu sprecyzowane. Ufamy po prostu, że zaproszeni przez nas goście posłużą się swoją wiedzą, intuicją, życiową mądrością. Że wybitny finansista, biznesmen, aktor czy reżyser dysponuje – by tak rzec – odpowiednim aparatem intelektualnym, by wskazać osoby, dyscypliny, kierunki badań szczególnie obiecujące dla nauki, społeczeństwa, postępu cywilizacyjnego.

W reszcie, wręczamy portfele laureatom w pełnym zaufaniu, że sami wiedzą najlepiej, jaki zrobić użytek z pieniędzy – nie oczekujemy żadnych deklaracji, ewaluacji i rozliczeń. Przed laty, kiedy sytuacja finansowa adeptów nauki była dużo gorsza, a nasza akcja miała w dużej mierze charakter ratunkowo-dobroczynny, wręcz zachęcaliśmy, by je wydać na buty dla dziecka, nową lodówkę i choć przez rok nie wiązać sobie rąk udzielaniem korepetycji, tylko poświęcić się w pełni habilitacji. Dziś wiemy, że większa część z rozdysponowanych przez nas prawie 6 mln zł poszła na książki, porządne komputery i nowoczesny sprzęt badawczy, na kwerendy w zagranicznych ośrodkach, a niekiedy nawet na rozruszanie przedsięwzięcia komercyjnego, służącego sprzedaży nowoczesnych technologii i patentów.

A więc to zaufanie nie zawodzi. W żadnym aspekcie przedsięwzięcia. Ciągle udaje się nam namówić do inwestowania w młodych naukowców świat biznesu – sponsorzy decydują się zaufać, że bez ich specjalnie intensywnego udziału zrobimy to rozsądnie. Ciągle zgłaszają się setki (w tym roku prawie 400) kandydatów, Nagroda POLITYKI zbudowała bowiem sobie tak wysoką pozycję, by obowiązkowo wpisywać ją do naukowego CV. Budzi zaufanie, jak opowiadają laureaci z poprzednich lat (zapraszamy ich w charakterze gości i sympatyków na kolejne gale): bywa przepustką do uzyskania innych grantów i wsparcia dla badań, zdobycia prestiżowego patronatu nad książką czy właśnie przekonania inwestora spoza świata nauki do wyłożenia środków na innowacyjny biznes.

No i sama w sobie nasza akcja stała się interesującym eksperymentem społecznym (wartym być może kiedyś naukowego oglądu). Brak zaufania bowiem jest jednym z centralnych zagadnień współczesnej polskiej socjologii czy psychologii społecznej. Truizmem jest dziś powtarzanie, że to polska zmora historyczna i współczesna, polski hamulec rozwoju. Coś, co buduje aurę relacji społecznych, co jest kijem w szprychach biznesu, co rujnuje nam demokrację. Wietrzenie wszędzie przekrętu i afery, przypisywanie egoizmu i interesowności, imputowanie układów i klikowości… Nie jest oczywiście tak, by życie społeczne, w tym również świat akademicki, był wolny od rozmaitych patologii. Ale mamy wybór: albo pogrążać się w przekonaniu, że rzeczywistość już taka jest, albo wreszcie budować cokolwiek na zaufaniu. Choć próbować wreszcie. POLITYKA 15 lat temu spróbowała. Wyszło.

Ufamy, że czytelnicy z zainteresowaniem przeczytają teraz w kolejnych pięciu wydaniach naszego tygodnika wywiady z młodymi osobami, które interesująco myślą, wytrwale pracują i mądrze żyją – laureatami tegorocznego konkursu. I że na następne gale zjadą kolejni wybitni młodzi naukowcy (na liście stypendystów POLITYKI mamy dotąd 257 osób) wraz z promotorami, mistrzami naukowymi, a często też z rodzicami, żonami i dziećmi, bo – jak zwrócono nam w tym roku uwagę – to też coś, co nasz konkurs od innych sympatycznie odróżnia. Widać, jeszcze jeden eksperyment wychodzi. Cóż – w nauce i nie tylko – może być przyjemniejszego?!

***

Laureaci Nagród Naukowych POLITYKI 2015

NAUKI HUMANISTYCZNE

Dr Jan Kwapisz

Rocznik 1981. Adiunkt w Zakładzie Literatur i Języków Klasycznych na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.

Jak sam o sobie mówi, jego specjalność to literackie kurioza, na których się zna, jak mało kto na świecie. Przedmiotem jego zainteresowań są zabawy słowem w starożytnej poezji, głównie z okresu hellenistycznego: wiersze-obrazki, akrostychy, anagramy, palindromy, zagadki. Jego doktorat, nagrodzony przez premiera Donalda Tuska, poświęcony był sześciu najdziwniejszym wierszom greckiej starożytności. Zorganizowanie międzynarodowej pionierskiej konferencji o antycznych zabawach lingwistycznych i wydanie książki będącej jej podsumowaniem zapewniło mu na świecie miano eksperta od poetyckich osobliwości.

NAUKI O ŻYCIU

Dr Paweł Szczęsny

Rocznik 1980. Adiunkt na Wydziale Biologii Uniwersytetu Warszawskiego i w Instytucie Biochemii i Biofizyki PAN.

Życie to system złożony i jedną z jego cech jest duża odporność na zaburzenia. Chyba że zdarzy się tragiczny w skutkach „efekt motyla”, który na stałe wytrąci go z równowagi. Nowe mechanizmy powstawania nowotworów, regulacji przepływu krwi czy metoda przewidywania ryzyka wystąpienia śmierci łóżeczkowej u niemowląt – to efekty poszukiwań takich właśnie zdarzeń przez doktora Szczęsnego. Nasz laureat jest aktywnie zaangażowany w promowanie otwartości nauki – rozumianej nie tylko jako powszechny dostęp do wyników badań, ale przede wszystkim otwartość na potrzeby społeczne.

NAUKI SPOŁECZNE

Dr hab. Marcin Kolasa

Rocznik 1978. Profesor nadzwyczajny w Katedrze Ekonomii Ilościowej w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie.

Prowadzone przez niego badania nad cyklem koniunkturalnym w małych otwartych gospodarkach służą zrozumieniu funkcjonowania gospodarek krajów rozwijających się i mających w perspektywie wejście do strefy euro, czyli takich jak Polska. Badania te dostarczają wskazówek dla polityki monetarnej, fiskalnej i makrostabilnościowej oraz prognozowania makroekonomicznego. Praca w Narodowym Banku Polskim pozwala mu wykorzystywać tę wiedzę w praktyce. Aktualnie swoje badania kontynuuje w ramach stypendium Fulbright Senior Award na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku.

NAUKI ŚCISŁE

Dr Agata Karska

Rocznik 1985. Adiunkt w Instytucie Obserwatorium Astronomiczne na Wydziale Fizyki Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Głównym nurtem jej badań są obserwacje fizykochemiczne gazu w obszarach formowania młodych gwiazd. Ich wyniki mają fundamentalne znaczenie dla zrozumienia fizyki powstawania gwiazd i mogą dać odpowiedź na kluczowe pytanie: co determinuje masę gwiazdy. Doświadczenie zdobywała m.in. w trakcie studiów doktoranckich w renomowanym Instytucie Maxa Plancka w Garching, pracując przy projektach wykorzystujących dane z Kosmicznego Obserwatorium Herschela. Za najlepszą część swojej pracy uważa opiekę naukową nad studentami, którym zapewnia kontakt ze światowymi ekspertami w ramach stworzonej przez siebie Grupy Astrofizyki Molekularnej.

NAUKI TECHNICZNE

Dr inż. Jerzy Domżał

Rocznik 1978. Adiunkt w Katedrze Telekomunikacji na Wydziale Informatyki, Elektroniki i Telekomunikacji w Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie.

Prowadzi badania w ważnej i przyszłościowej dziedzinie – teleinformatyce, koncentrując się na Internecie Przyszłości, w kontekście gwarantowania jakości obsługi i niezawodności. Opracował i zgłosił do ochrony patentowej w wielu krajach prototyp rutera pozwalającego na bardziej wydajne wykorzystanie zasobów sieciowych i obniżenie kosztów funkcjonowania sieci, a tym samym i rachunków dla użytkowników. Ma zdolności dydaktyczne – w 2014 r. został uznany przez studentów za najlepszego wykładowcę na pierwszym roku Teleinformatyki AGH; wraz z dziećmi napisał cykl artykułów „Rozmowy z dziećmi o świecie nowoczesnych technologii”.

Czytaj także

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną