Amoralny i fascynujący
Zasady sztuki rządzenia, sformułowane przez Niccola Machiavellego 500 lat temu, do dziś nie utraciły swej aktualności.
Niccolo Machiavelli
Wikipedia

Niccolo Machiavelli

Artykuł pochodzi z najnowszego 7 numeru tygodnika FORUM w kioskach od poniedziałku 18 lutego 2013 r.
Polityka

Artykuł pochodzi z najnowszego 7 numeru tygodnika FORUM w kioskach od poniedziałku 18 lutego 2013 r.

To jeden z wielkich paradoksów w dziejach idei politycznych, że akurat przegrany polityk został autorem najważniejszego po dziś dzień instruktażu, jak skutecznie uprawiać politykę. A Machiavelli wtedy, gdy pisał „Il Principe”, czyli „Księcia”, bez wątpienia był pod każdym względem politykiem przegranym. Nie tylko pozbawiono go wszelkich stanowisk, ale również posądzono o udział w spisku przeciw Medyceuszom, uwięziono, torturowano i w końcu wygnano z Florencji. Ze swojej posiadłości w Sant Andrea w Percussina Machiavelli mógł tylko z dala oglądać wieże Florencji. To, co dla dzisiejszego turysty stanowi malowniczy widok, budziło w Machiavellim gorzkie wspomnienia: polityczna odnowa, nawiązująca do republikańskiego ducha starożytnego Rzymu, zakończyła się fiaskiem. Ale napisał swego „Księcia” także po to, aby wykazać, że - mimo fiaska poniesionego we Florencji – wie, jak należy działać skutecznie i odnosić polityczne sukcesy.

Tymczasem to właśnie nieraz podawano w wątpliwość. Wszystko, co stworzył Machiavelli – to zdaniem krytyków fantazje, nostalgiczne bańki mydlane, polityczny romantyzm. Ktoś, kto by próbował kierować się wskazówkami Machiavellego, skazany jest na porażkę – jak sądzą socjologowie Alfred von Martin i René König. A znów inni, do których należał też młody książę Fryderyk, pruski następca tronu, przekonywali, że kto publicznie używałby takich argumentów, jak Machiavelli, sam pozbawiłby się możliwości zwodzenia przeciwnika i przeciągnięcia jego sprzymierzeńców na swoją stronę. Trudno temu zaprzeczyć. A jednak Machiavelli, jako analityk skutecznego działania, odkrywany jest wciąż na nowo nie tylko w dziedzinie polityki, ale także gospodarki i zarządzania.

Idealna kombinacja: Lew w parze z Lisem

Machiavelli powszechnie uchodzi za chłodny umysł, a jednak był to myśliciel - pasjonat. Tym, co go napędzało, była między innymi pasja precyzyjnego myślenia. Zupełnie bez emocji analizował warunki politycznego sukcesu, ale z całą pasją walczył o to, by do tych celów politycznych, na których mu zależało, dążyć za pomocą efektywnych środków i metod. Max Weber, pisząc o tym, kto ma najlepsze predyspozycje do bycia politykiem, wymieniał zwłaszcza dwa przymioty: pasję i zdolność do trzeźwej oceny. Dokładnie takie były też rady Machiavellego pod adresem polityka, pragnącego osiągnąć sukces. Mówił on o trzeźwej ocenie, pozwalającej zachować dystans wobec krasomówstwa humanistów, którzy sprawiali wrażenie, jakby w polityce nie chodziło o władzę, lecz o zbawienie własnej duszy. I o pasji, z jaką powinno się walczyć o wyznaczone przez siebie cele. Właśnie ta mieszanka uczyniła z „Księcia” tak wybuchowy tekst.

 

Czytaj także

Ważne w świecie

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną