RAPORT: W czym przeszkadzają nam zwierzęta

Darz bóbr

PowiększGatunki kwalifikujące łąkę do unijnej dopłaty: m.in. derkacz

Powiększ... i bekas kszyk

PowiększOd kiedy wilki są pod ochroną, ich populację udało się nieco odbudować, choć nadal nie jest ona liczna.

PowiększModraszek Telejus skonfliktował obrońców przyrody z deweloperami.

Czytaj także

• SPA dla psa

  Polacy coraz więcej wydają na swoje zwierzęta. I coraz mniej mają dla nich czasu.

• Wojna w moskiewskim delfinarium

  W moskiewskim delfinarium po zmianie trenerskiej ekipy trwa wojna o delfiny. Walczą dwie ekipy:...

• Recenzja książki: Tomasz Matkowski, Polowaneczko

  Bezkompromisowy atak myśliwych

W czasie powodzi padło na bobry. Oskarżono je o niszczenie wałów przeciwpowodziowych i zaplanowano odstrzał. Według przyrodników, oskarżenia są absurdalne, bo bobry kopią nory pod wodą, a wały oddalone są od normalnego nurtu rzeki. Strzelanie do nich w czasie powodzi w niczym by nie pomogło. Nawet gdyby miały coś wspólnego ze szkodami, bardziej sensowne byłoby zabezpieczanie wałów, np. za pomocą metalowych siatek. Ale bobry od pewnego czasu mają czarny piar. Rolnicy też mają im za złe. Twierdzą, że podkopują groble, niszczą stawy rybne, powodują zalewanie upraw. Pojawiają się projekty, by na 10 lat zrezygnować z ochrony gatunku.

– Nie grozi nam inwazja bobrów – przekonuje Paweł Średziński z organizacji WWF Polska. – Gdy populacja się zagęszcza, natura sama włącza mechanizmy regulacyjne. Po prostu rodzi się mniej młodych. A rozmiar szkód powodowanych przez bobry jest wyolbrzymiany – tłumaczy Śledziński. Z badań prowadzonych przez Instytut Nauk o Środowisku UJ wynika, że jedynie 3 proc. bobrzych stanowisk powoduje szkody. A ich pozytywny wpływ na środowisko jest nie do przecenienia. Dzięki bobrom rośnie poziom wód gruntowych. Naprawiają to, co sknocił człowiek, odtwarzają tereny podmokłe. Chroni to tysiące hektarów lasów od pożarów.

Gdzie szkody rzeczywiście są znaczne, zamiast odstrzału czy niszczenia bobrowych tam, można stosować ich udrażnianie. Ten sposób stosują choćby na Podlasiu. W tamach tworzy się przepusty tak, by woda przepływała w sposób kontrolowany.

Nie dziwmy się dziwoniom

Bobry nie zamykają listy zwierząt oskarżanych o spowodowanie powodzi. Winne mają być też słowiki, strumieniówki i dziwonie, czyli ptaki żyjące w lasach łęgowych, rosnących wzdłuż rzek. To obszary chronione Naturą 2000. Pojawiły się koncepcje, że gdyby je wyciąć, woda po gładkim terenie spływałaby szybciej.

– Nowoczesna ochrona przeciwpowodziowa polega na przywracaniu naturalnej retencji, a nie przyspieszaniu przepływu wód – mówi Piotr Nieznański, kierownik działu ochrony przyrody WWF Polska. – Lasy łęgowe są obecnie odtwarzane w dolinach rzek właśnie w ramach programów ochrony przed powodzią.

Nad Renem robi się to od ponad 20 lat. W całej Europie realizuje się takie projekty. Wzdłuż Łaby są one mocno zaawansowane. Dzięki wsparciu z Niemiec taki projekt po raz pierwszy będzie wdrażany także w Polsce. WWF we współpracy z władzami lokalnymi chce przesunąć 7 km wałów nad Odrą niedaleko Wrocławia, tam, gdzie tworzą one wąskie gardło. Z jednej strony zwiększy to bezpieczeństwo, z drugiej pozwoli na przywrócenie lasów łęgowych na tym obszarze.

– Ekologia i bezpieczeństwo dają się świetnie pogodzić. Trzeba tylko trochę dobrej woli – przekonuje Nieznański.

W sytuacji, gdy w mieście np. podczas budowy mostów, trzeba wyciąć część lasu łęgowego, warto brać pod uwagę opinie ekologów zgłaszane na etapie konsultacji społecznych. Często są to warunki bardzo proste do spełnienia: nie prowadzić prac w sezonie lęgowym, zostawić część ściętego drewna, wywiesić budki lęgowe w zamian za zniszczone siedliska. Tylko tyle, a pozwala uniknąć konfliktu.

Odczepmy się od srok i gawronów

Jedni je lubią, inni uważają za śmieciarzy lub rozbójników. Gołębi nie lubi się, bo brudzą, gawronów, bo hałasują, srok, bo są odpowiedzialne za spadek populacji wróbli. Szczególnie dokuczliwe potrafią być gawrony. Żyją w koloniach, co potęguje hałas i sprawia, że ich odchody mogą stanowić prawdziwy problem. Ale i to jest problem do rozwiązania bez stosowania drastycznych środków.

– Metodą na gawrony jest przepłaszanie – tłumaczy dr Jarosław Krogulec, dyrektor ds. ochrony w Ogólnopolskim Towarzystwie Ochrony Ptaków. – Najprostszy środek to armatki hukowe, ale nie wolno ich stosować w okresie lęgowym. Skuteczniejsze – zdaniem dr. Krogulca – są metody biosoniczne, czyli emitowanie dźwięków wydawanych przez ptaki drapieżne, naśladujących krzyk przerażonego gawrona, albo ultradźwięki. Można także przyciąć gałęzie drzew, na których żyją gawrony, tak, by utrudnić im budowanie gniazd w niepożądanym miejscu. Wszystko to jednak trzeba uzgodnić z Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska, bo gawron jest gatunkiem chronionym.

Na gołębie, których żrące odchody niszczą zabytki i pomniki, też są sposoby. Specjaliści z OTOP nie zalecają montowania kolców, na które ptaki mogą się nadziewać. Lepsze są specjalne linki, zakładane na gzymsach czy parapetach, uniemożliwiające gołębiom siadanie. Gdy chodzi o pomniki, świetnie sprawdzają się śliskie żele, po których ptaki nie lubią chodzić.

Sroki to gatunek, do którego łatwo lgną różne mity. W Anglii w XVIII i XIX w. tępiono je bez litości z powodu starego przesądu, że wydziobują oczy niemowlętom. Także w Polsce sąsiedztwo srok nie było pożądane przez bajkę o sroce złodziejce. Dziś oskarżane są o przetrzebienie populacji miejskich wróbli. Fakt, sroka to drapieżnik. Fakt, wróbli jest coraz mniej. Ale specjaliści nie są pewni, na ile oba te fakty są ze sobą powiązane.

– Badania przeprowadzone w Łodzi przez dr. Tomasza Janiszewskiego wykazały, że sroki są odpowiedzialne za redukcję populacji wróbli tylko w nieznacznym stopniu – wyjaśnia Jarosław Krogulec. Jest kilka innych przyczyn. Wróble lepiej się czuły w socjalistycznej Polsce. Ówczesne budownictwo pełne dziur, szpar, szczelin dawało im świetne miejsca lęgowe. Trawy nie koszono z taką determinacją. Zdążyła zakwitnąć i wydać nasiona, dając wróblom pożywienie. Śmieci nie pakowaliśmy do szczelnych plastikowych worków. Resztki wyrzucane przez człowieka były dla wróbli ważnym źródłem pokarmu.

Nie eksmitujmy jerzyków

To, co ograniczyło dostępność miejsc lęgowych miejskim wróblom, dla jerzyków stało się prawdziwym przekleństwem. Otwory w blokowych stropodachach to ich podstawowe siedlisko. Jak Polska długa i szeroka trwa ocieplanie budynków. Jerzyki giną zamurowane żywcem albo gdy desperacko próbują dostać się do swoich dawnych miejsc gniazdowania. Te ptaki mają bardzo silną pamięć gniazda. Nie odlecą gdzie indziej. Od kilku lat, wiosną, regularnie wybucha konflikt między obrońcami ptaków, którzy usiłują zapobiec masakrze jerzyków, a spółdzielniami mieszkaniowymi i inwestorami, którzy chcą prowadzić prace i nie lubią zawracania głowy takimi duperelami jak jakieś ptaszki. Prawo stoi bezwzględnie po stronie jerzyków. Są objęte ścisłą ochroną, a według Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, wszelkie prace ograniczające im dostęp do miejsc rozrodu traktować należy jako niszczenie miejsc lęgowych. A to zagrożone jest karą więzienia; z pozbawieniem wolności włącznie. Tyle że nikt się tym specjalnie nie przejmował.

Jest szansa, że to się zmieni. W lutym 2009 r. sprawa o niszczenie gniazd w chorzowskich blokach skończyła się

[pełna treść dostępna dla abonentów Polityki Cyfrowej]

Poleć stronę

Od: podaj swój e-mail

Do: podaj e-mail adresata

Możesz dopisać wiadomość: