Archeologia wojny: kiedy ziemia lub woda „pamiętają” walkę. Jakie rzeczy pozostawia po sobie wojna?

Na rozmowę z prof. Bartoszem Kontnym o tym, jak archeologia uczy nas patrzeć na konflikty nie tylko przez pryzmat bitew i bohaterów, lecz także rzeczy, które po nich zostają, zaprasza Agnieszka Krzemińska.

Wojna zostawia po sobie rzeczy – porzuconą broń, tarcze, połamane groty, ciała poległych porozrzucane na polach bitew albo pochowane w zbiorowych grobach. To właśnie te materialne ślady, a nie kroniki czy eposy, są dziś jednym z najważniejszych źródeł wiedzy o dawnych konfliktach.

W najnowszym odcinku wideokastu „Polityka o historii” rozmawiamy z prof. Bartoszem Kontnym, archeologiem, bronioznawcą i nurkiem, autorem książki „Archeologia wojny”. To rozmowa o tym, kiedy archeolodzy zaczęli mówić o wojnie nie jako metaforze, lecz jako realnym, zorganizowanym konflikcie między grupami ludzi. Od prehistorycznych potyczek nad Nilem i jeziorem Turkana, przez spektakularne pole bitwy w dolinie Tollense, aż po rzymskie klęski, zapomniane starcia i depozyty dowodne składane po zwycięstwach.
Zastanawiamy się, czy archeologom łatwo rozpoznać pole bitwy, kiedy ziemia – albo woda – naprawdę „pamięta” walkę, a kiedy tylko sugeruje przemoc. Dlaczego bagna i jeziora bywają dla archeologów lepszym archiwum wojny niż suche lądy? Co broń mówi o taktyce, organizacji armii i rytuałach zwycięzców? I dlaczego czasem łatwiej odtworzyć przebieg starcia sprzed dwóch tysięcy lat niż bitwy średniowiecznej, znanej z kronik?

Jest też o archeologii podwodnej: o zatopionych portach, wrakach, taranach okrętowych i o tym, kiedy morze działa jak sejf, a kiedy jak niszczarka. O Bałtyku, Morzu Śródziemnym, Libii i jeziorach Europy Środkowej. No i w końcu: czy poszukiwacze „skarbów” z wykrywaczami i w kombinezonach nurkowych są zagrożeniem dla badaczy starć wojennych, czy pomocą.

To rozmowa o tym, jak archeologia uczy nas patrzeć na konflikty nie tylko przez pryzmat bitew i bohaterów, lecz i rzeczy, które po nich zostają.

Zapraszam do słuchania.