Pomocnik Historyczny

Dwuznaczne dwudziestolecie

Polska i Niemcy w międzywojniu

Niemiecka karykatura na temat aliansu polsko-brytyjskiego i polsko-francuskiego: na linie francuski premier Édouard Daladier (po lewej) i brytyjski Neville Chamberlain (po prawej), między nimi na drążku marszałek Edward Rydz-Śmigły, sierpień 1938 r. Niemiecka karykatura na temat aliansu polsko-brytyjskiego i polsko-francuskiego: na linie francuski premier Édouard Daladier (po lewej) i brytyjski Neville Chamberlain (po prawej), między nimi na drążku marszałek Edward Rydz-Śmigły, sierpień 1938 r. AKG
W międzywojniu (1918–39) Polska i Niemcy nie zbudowały przyjaznych sąsiedzkich relacji. Zbyt wiele je różniło, a sytuacja polityczna w Europie po I wojnie lokowała oba państwa najczęściej na przeciwstawnych pozycjach. Ożywiało to stare mity i rodziło nowe.
Polska nalepka (do umieszczenia w oknie).Forum Polska nalepka (do umieszczenia w oknie).

Fundamentalne znaczenie dla relacji międzypaństwowych po Wielkiej Wojnie (1914–18) miał stosunek do postanowień traktatu wersalskiego (1919 r.). Niemcy do – wprawdzie przyjętych, ale w istocie kontestowanych – postanowień zaliczały rozstrzygnięcia graniczne na ich wschodzie. Niemieckie elity postrzegały Polskę jako „państwo sezonowe”, „groteskowe”, „zbójeckie”, a Polaków jako „złego sąsiada”, „złodzieja”, „bandytę”, „lumpa” czy „pijaka”. Berlin starał się znacznie ograniczyć możliwości rozwoju Polski (m.in. tzw. wojna celna), osłabiał postanowienia traktatowe przez późniejsze porozumienia, np. w Locarno. Kwestią sporną była również sytuacja mniejszości.

Dla Polaków żywym wspomnieniem pozostawała polityka germanizacji i dyskryminacji w czasach zaborów. Zachodni sąsiad, dysponujący mimo klęski ogromnym potencjałem gospodarczym, rozwiniętymi instytucjami i sprawną dyplomacją, jawił się jako wielkie zagrożenie dla niepodległego bytu biednego i z trudem odbudowującego się kraju. Po przejęciu władzy przez nazistów w 1933 r. pojawiły się pewne zmiany, ale w rzeczywistości były to pozory odwilży w relacjach dwustronnych, służące wmontowaniu Polski w realizację agresywnych planów Berlina. W końcu 1938 r. stosunki uległy ponownie zaostrzeniu.

Krajobraz po wielkiej wojnie

Wybuch I wojny światowej zburzył dotychczasowy ład polityczny w Europie. Polacy widzieli w tym szansę wybicia się na niepodległość po ponad 100 latach nieobecności na mapie Europy. Mobilizowani do trzech armii państw zaborczych, znajdowali się często po przeciwnych stronach frontu. Jednak naruszenie dotychczasowego ładu politycznego dawało nadzieję jego dekompozycji. Różne grupy polskich polityków starały się uzyskać u przywódców walczących stron poparcie dla odbudowy Polski, na co rosły szanse w miarę przedłużania się wyczerpującej wojny.

Pomocnik Historyczny „Polacy i Niemcy” (100142) z dnia 10.12.2018; Wojna i pokój; s. 66
Oryginalny tytuł tekstu: "Dwuznaczne dwudziestolecie"
Reklama