Pomocnik Historyczny

Biografie nieoczywiste

Kazimierz Wielki, prawnuk księżnej ruskiej Agafii, na Rusi Czerwonej, którą odziedziczył po wymarciu miejscowych dynastów; obraz Jana Matejki z 1888 r. Kazimierz Wielki, prawnuk księżnej ruskiej Agafii, na Rusi Czerwonej, którą odziedziczył po wymarciu miejscowych dynastów; obraz Jana Matejki z 1888 r. Alamy
Model dwubiegunowy – od „wrogów odwiecznych naszego plemienia” do „przyjaciół Moskali” – zawiera ogromną gamę odcieni, wynikającą z konkretnych doświadczeń jednostkowych, niezbyt poddających się generalizacji.

Grzech prezentyzmu. Postrzeganie dziejów polsko-rosyjskiego sąsiedztwa przez pryzmat jakoby odwiecznej konfrontacji dwóch porządków cywilizacyjnych (łacińskiego i bizantyńskiego) oraz dwóch wielkich odłamów religii chrześcijańskiej (katolicyzmu i prawosławia), od stuleci dobrze sprawdza się w publicystyce politycznej i propagandzie historycznej, ale opatrzone jest swoistym grzechem pierworodnym. Chodzi o oczywisty prezentyzm, który nakazywał rzutować realia dramatycznego rozpadu Rzeczpospolitej wstecz, z polskiej strony utrwalając stereotyp Rosji jako „wroga przyrodzonego”, a z rosyjskiej upowszechniając mit „jezuickiej” Polski jako forpoczty wojującego katolicyzmu.

Pomocnik Historyczny „Polacy i Rosjanie. Dzieje sąsiedztwa” (100172) z dnia 03.08.2020; Mity polsko-rosyjskie; s. 100
Reklama