Bolesław Prus: nie tylko autor „Lalki”. W tej biografii pełno jest pustych miejsc

Nie byłoby go bez Warszawy i Warszawy bez niego. Nie byłoby też „Lalki”.

Niesforny i nieposłuszny

„Prus nie ma biografii” – powiedział kiedyś Tadeusz Boy-Żeleński i rzeczywiście życie pisarza pozostaje w dużej mierze zagadką dla biografów. A to dlatego, że niewiele mówił o sobie, nie prowadził dzienników. W pamięci pozostał jako Dziadzio z Nałęczowa rozdający dzieciom cukierki, ktoś w typie Rzeckiego w binoklach. Stefan Żeromski zastanawiał się, jak taki niepozorny człowieczek mógł napisać takie dzieło jak „Lalka”. Bolesław Prus (1847–1912) chciał być i nadal pozostaje postacią zamaskowaną; Aleksander Głowacki stał się Bolesławem Prusem i ukrył za tym pseudonimem.

Kolejni biografowie spekulowali na temat jego życia intymnego, mnożyli kochanki, tropili nieślubnego syna, szukali śladów jego samego w bohaterach literackich. Bo też życie Prusa, z tego co wiadomo, nie obfitowało w skandale i podróże ani nie było tak bujne jak choćby Henryka Sienkiewicza, z którym zresztą Prus rywalizował. Zazdrościł mu światowości, ogłady oraz powodzenia u kobiet. Nasz bohater całe życie spędził z jedną żoną, kuzynką Oktawią Trembińską (choć biografowie docierali też do innych kobiet).

W tej biografii pełno jest pustych miejsc. Nawet metryka urodzin była przedmiotem sporów: czy rzeczywiście urodził się 20 sierpnia 1847 r. w Hrubieszowie? Pochodził ze zbiedniałej szlachty, jego ojciec Antoni Głowacki, herbu Prus, miał kawałek ziemi w Maszowie na Wołyniu, ale nie gospodarował tam, tylko wynajmował się jako ekonom w majątkach wokół Hrubieszowa.

Niewiele o nim wiadomo, nie był obecny w życiu syna. Matka, Apolonia z Trembińskich, też nie była bogata, jej ojciec ponoć przehulał swoje folwarki. Najpierw urodziła im się córka, która szybko zmarła, potem na świecie pojawił się starszy brat Aleksandra – Leon, który odegrał w jego życiu znaczącą rolę.