Przejdź do treści
Reklama
Reklama
Pomocnik Historyczny

Lubomirscy

Lubomirscy, arystokraci z Warszawy

Jan Tadeusz Lubomirski Jan Tadeusz Lubomirski Mazowiecka Biblioteka Cyfrowa
Jedna z gałęzi rozrośniętej arystokratycznej rodziny udzielała się społecznie w Warszawie czasów Prusa, a Jan Tadeusz Lubomirski został pierwowzorem księcia z „Lalki”.

Anonimowy w „Lalce”. „W swoim towarzystwie książę nosił tytuł zagorzałego patrioty, prawie szowinisty; poza towarzystwem cieszył się opinią jednego z najlepszych obywateli (treścią jego rozmów były interesy publiczne). Był arystokratą od włosów do nagniotków (…). Wierzył, że każde społeczeństwo składa się z dwóch modułów: zwykłego tłumu i »klas wyższych«. Równocześnie jednak pragnął współpracy różnych warstw społeczeństwa dla wspólnego dobra i w tym celu nie wahał się nawiązywać kontaktów z ludźmi spoza swojej sfery. Niemal każdą wypowiedź kończył frazesem o »nieszczęsnym kraju«”. W ten sposób Bolesław Prus przedstawił jedną z bardziej wyrazistych drugoplanowych postaci „Lalki”.

Książę zapala się do pomysłu Stanisława Wokulskiego założenia spółki do handlu z Rosją i wciąga do niej innych przedstawicieli arystokracji i zamożnego ziemiaństwa oraz reprezentantów rodzimej finansjery, którzy powinni wnieść stosowny kapitał. Ma to być przedsięwzięcie obliczone na zysk, a nie inicjatywa dobroczynna. Kiedy Wokulski po zawodzie miłosnym wycofuje się z interesów i opuszcza spółkę, książę próbuje odwieść go od tego pomysłu, a potem idzie w jego ślady.

Żona Maria z domu Zamoyska.Muzeum - Zamek w ŁańcucieŻona Maria z domu Zamoyska.

Sięgnijmy do innej jeszcze charakterystyki tej samej osoby pióra Antoniego Zaleskiego, dziennikarza konserwatywnego „Słowa” i przyjaciela Henryka Sienkiewicza. Znalazła się ona w wydanych anonimowo w Krakowie „Listach do przyjaciółki przez Baronową XYZ”, plotkarskim wizerunku Warszawy lat 80. XIX w., któremu towarzyszyło oskarżenie rusyfikatorskiej polityki generał-gubernatora Josifa Hurki i jego współpracowników. Zaleski, nie szczędząc superlatywów, tak pisał o księciu pod nagłówkiem „Praca organiczna i jej wcielenie”: „Zażywa wyjątkowej niemal pozycji (…).

Pomocnik Historyczny „Warszawa czasów LALKI” (100243) z dnia 07.09.2026; W kręgu „Lalki”; s. 24
Oryginalny tytuł tekstu: "Lubomirscy"
Reklama