Rok rocznic: jak zaprowadzano pokój w Europie

Traktaty i dyktaty
Mamy rok rocznic spod znaku dyplomacji. Kongresu wiedeńskiego (1815), Jałty i Poczdamu (1945), Helsinek (1975), a także listu biskupów polskich do niemieckich (1965). Czy to, jak kiedyś próbowano zaprowadzić pokój, może być lekcją dla dzisiejszej Europy?
Kongres wiedeński, 1815 r. – obraz Isabeya von Jeana-Baptiste’a
akg-images/EAST NEWS

Kongres wiedeński, 1815 r. – obraz Isabeya von Jeana-Baptiste’a

W 2015 r. najważniejszym procesem w naszej części świata będą z pewnością dyplomatyczne zabiegi o ustalenie nowej równowagi sił w Europie Wschodniej i granic suwerenności narodów. A rocznice wielkich konferencji pokojowych będą okazją do poszukiwania historycznych analogii w rozwiązywaniu dzisiejszego kryzysu. Władimir Putin już to robi, mówiąc, że Wielka Karta Pokoju, przyjęta w 1975 r. na zakończenie helsińskiej Konferencji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie, to wzór partnerskiego traktowania Rosji przez Zachód.

Każdy ład pokojowy ma swoją historię. Henry Kissinger w swojej najnowszej książce „Ład światowy” twierdzi, że ten dzisiejszy opiera się na zasadach ustalonych prawie cztery wieki temu. Po zakończonej remisem 30-letniej wojnie religijnej, której ofiarą padła jedna czwarta ludności Europy Środkowej, architekci pokoju westfalskiego z 1648 r. uznali, że żadna potęga militarna i żadne wyznanie czy system filozoficzny nie są w stanie zdominować kontynentu, więc podstawą trwałego pokoju musi być równowaga sił. Państwa są suwerenne i nikt z zewnątrz nie ma prawa się mieszać w ich sprawy wewnętrzne, ustrojowe i wyznaniowe, a granice są nienaruszalne. I – zdaniem Kissingera – nadal nie ma nic lepszego niż równowaga mocarstw, nawet jeśli jej reguły są wciąż naruszane.

Wieczna kwestia polska

Jednak patrząc z perspektywy Europy Środkowo-Wschodniej, reguły westfalskie tak naprawdę nigdy nie działały.

Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów z POLITYKI oraz wydań specjalnych otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj