Czarnuchu, zabieraj łapy z mojej kieszeni! – ktoś krzyknął w tłumie oczekujących na jego przemówienie na forum jednej z organizacji afroamerykańskich w Nowym Jorku, a chwilę później padły strzały. Zmarł tuż po przewiezieniu do szpitala: miał 21 ran w klatce piersowej, brzuchu, nogach, rękach. Jednego z zabójców tłum omal nie zlinczował, dwóch innych zbiegło; pojmano ich później. Był bezwstydnym demagogiem, który skierował wiele swoich talentów ku złym celom – obwieściły amerykańskie gazety. Kreował przemoc, zmarnował życie – dowodziły. Inaczej mówiono w krajach Afryki – że zamordowano go, ponieważ walczył o wolność i równe prawa; i że na zawsze ma miejsce w pałacu męczeników.
W liście do wdowy po zamordowanym Martin Luther King napisał, że „choć nie zawsze zgadzaliśmy się co do metod rozwiązania kwestii rasowej, darzyłem Malcolma wielkim uznaniem”.
Malcolm X zginął w zamachu 50 lat temu, 21 lutego 1965 r. – dwa lata po innym liderze czarnoskórych z południa USA Medgarze Eversie i trzy lata przed ikoną ikon tego ruchu Martinem Lutherem Kingiem. Autorzy słownika dziejów walk Afroamerykanów napisali, że „martwy Malcolm X miał większy wpływ na czarną politykę i kulturę niż żywy”.
1.
Wstydził się kiedyś koloru swojej skóry. Wiedział, że w Ameryce to obciążenie, dożywotni wyrok, od którego nie ma ułaskawienia. Los. Uciekał przed nim jak wielu rówieśników z wielkomiejskich gett, którzy farbowali i prostowali swoje naturalnie kręcone włosy. W biograficznym filmie Spike’a Lee jest gorzko-komiczna scena, możliwe, że fikcyjna: młody Malcolm, jeszcze pod nazwiskiem Little, nakłada sobie żrącą substancję do prostowania włosów; gdy zaczyna się nieznośne pieczenie, biegnie spłukać ją w umywalce, a w kranie nie ma wody.