Osoby czytające wydania polityki

Wiarygodność w czasach niepewności

Wypróbuj za 11,90 zł!

Subskrybuj
Historia

Zielony Balonik nad Krakowem

110 lat temu powstał pierwszy polski kabaret

Muzeum Literatury w Warszawie / EAST NEWS
Sto dziesięć lat temu w jesienny wieczór zadebiutował pierwszy polski kabaret Zielony Balonik.
Muzeum Literatury w Warszawie/EAST NEWS

Zielony Balonik znalazł miejsce w Krakowie na Floriańskiej, w Cukierni Lwowskiej należącej do Jana Michalika. Pozbawioną okien ciemnawą salę nazywano Jamą Michalikową. Niewielkie podium, brak kurtyny, kilkanaście stolików z najważniejszym stolikiem malarskim, to już wszystko. Nazwę kabaret artystów zawdzięczał ulicznemu sprzedawcy baloników. Napatoczył się, kiedy inicjatorzy powstania satyrycznej scenki szli Plantami.

Chcieli, żeby w prowincjonalnym galicyjskim mieście było tak jak w Paryżu, Berlinie, Monachium. Bo też ówczesny Kraków był rządzony przez konserwatystów stańczyków. Z portretów spoglądał dobrotliwie Franciszek Józef, bohater anegdot pozbawionych jadu. Ot, takich jak ta: „Cesarz zatrzymał się w małej mieścinie. – Masz synów? – zapytał spotkanego Żyda. – Dzięki Bogu, tak. – A czy ci twoi synowie służyli w wojsku? – Dzięki Bogu, nie”.

Jednak większość opowiadanych dowcipów obracała się wokół życia towarzyskiego, cyganeryjnych biesiad i obyczajów bohemy. Krytyk Adam Grzymała-Siedlecki opowiadał o rozmowie aktorki z dyrektorem teatru. „– Marzę o tym, by zagrać Kordelię – wyszeptała. – Grałam już ją i odniosłam niebotyczny sukces. – A gdzie to było? – zapytał dyrektor. – W Częstochowie. – No tak – kiwnął głową dyrektor. – Tam zdarzają się cuda”.

Wysyp talentów

Powtarzano także co celniejsze cwiszenrufy przypisane do znanych postaci. Oto codzienna modlitwa malarza Kaspra Żelichowskiego: „Dałeś mi Panie talent, ale niewielki. Dzięki ci za to!”. Stolikowe spotkania, ostre picie, ba, nawet pojedynki nie wystarczały, by udźwignąć ciężar nudy, powtarzalność dni. Słyszano o kabaretach komentujących rzeczywistość, drwiących z mieszczucha i kołtuna.

Polityka 50.2015 (3039) z dnia 08.12.2015; Historia; s. 65
Oryginalny tytuł tekstu: "Zielony Balonik nad Krakowem"
Reklama