Oferta na pierwszy rok:

4 zł/tydzień

SUBSKRYBUJ
Osoby czytające wydania polityki

Wiarygodność w czasach niepewności

Wypróbuj za 11,90 zł!

Subskrybuj
Historia

Wymowa niemego

Sejm niemy – nieudana próba reformy Rzeczpospolitej Obojga Narodów

Poseł na sejm niemy Stanisław Ledóchowski, który miał za zadanie nie dopuścić do głosu żadnego z posłów ani senatorów. Poseł na sejm niemy Stanisław Ledóchowski, który miał za zadanie nie dopuścić do głosu żadnego z posłów ani senatorów.
Czy tzw. sejm niemy w 1717 r. przyczynił się do utraty suwerenności przez Rzeczpospolitą, czy też odwrotnie – dawał nadzieję na uzdrowienie chorego państwa?
Król August II – portret z epoki.Biblioteka Narodowa w Warszawie Król August II – portret z epoki.

Już w czasach Jana III Sobieskiego kryzys polskiego parlamentaryzmu zdawał się sięgać dna. Służba i gwardie wrogich stronnictw magnackich biły się na ulicach koło zamku, zrywano sejm za sejmem, a w 1688 r. zatamowano obrady jeszcze przed obiorem marszałka. Posłowie wywoływali dzikie awantury pośród zgiełku i krzykliwych pomówień. Sięgano do szabel, więc często na salę obrad obu izb wkraczała gwardia królewska. „W zasadzie nie powinno nazywać się tego parlamentem, bo nie ma szansy być nim naprawdę – pisał o polskim sejmie poseł angielski George Woodward w 1729 r. – Myślę, że na całym świecie nie ma niczego podobnego”.

Trzeba by geniusza politycznego, aby uleczyć polską chorobę parlamentu, a wraz z nim ustrój państwa. W 1697 r. na polski tron wstąpił elektor z dynastii Wettynów z sąsiedniej Saksonii. Przybrał dumne imię August, z czego szlachta wnioskowała, że przywróci Rzeczpospolitej dawną potęgę. Przecież jeszcze przed staraniem o polską koronę napisał projekt reformatorski „Jak Polskę przekształcić w kraj kwitnący i cieszący się szacunkiem sąsiadów”. Saksonia była krajem bogatym, Rzeczpospolita ogromnym, więc wydawało się, że proponowany przez Augusta rozwój gospodarki, nauki i reforma wojska wydźwigną kraj z fatalnego położenia.

Program piękny, ale w warunkach polskich nie do zrealizowania. Pod koniec panowania Jana III wybuchła wojna domowa na Litwie, tworzyły się konfederacje, parlament został sparaliżowany. Utrapienia pogłębił wybuch wielkiej wojny północnej w 1700 r., w której naprzeciw Szwecji stanęła Rosja, Dania, Saksonia, Prusy i Hanower. Rzeczpospolita formalnie zachowała neutralność, lecz kiedy sejm w 1703 r. uchwalił podatki na wojnę, Polska de facto do niej przystąpiła.

Działania zbrojne w latach 1702–09 wyniszczały Rzeczpospolitą, gdzie walczyły, stacjonowały i rabowały wojska saskie, szwedzkie i rosyjskie.

Polityka 5.2017 (3096) z dnia 31.01.2017; Historia; s. 59
Oryginalny tytuł tekstu: "Wymowa niemego"
Reklama