Oferta na pierwszy rok:

4 zł/tydzień

SUBSKRYBUJ
Osoby czytające wydania polityki

Wiarygodność w czasach niepewności

Wypróbuj za 11,90 zł!

Subskrybuj
Historia

Putin odnowiciel

Rosyjska polityka historyczna

Portrety dowódców wojskowych ZSRR (pierwszy z lewej Józef Stalin) w Muzeum Bitwy pod Stalingradem w Wołgogradzie. Wielu mieszkańców chciałoby przywrócenia dawnej nazwy miasta. Portrety dowódców wojskowych ZSRR (pierwszy z lewej Józef Stalin) w Muzeum Bitwy pod Stalingradem w Wołgogradzie. Wielu mieszkańców chciałoby przywrócenia dawnej nazwy miasta. Maxim Babenko/The New York Times / EAST NEWS
Dlaczego Rosjanie odrzucają poczucie winy i jak na nowo piszą swoją historię.
Radzieccy czołgiści i niemieccy motocykliści na wspólnej defiladzie w Brześciu, 22 września 1939 r.Wikipedia Radzieccy czołgiści i niemieccy motocykliści na wspólnej defiladzie w Brześciu, 22 września 1939 r.

Początki publicznej debaty w Rosji na temat historycznej spuścizny bolszewizmu – nie biorąc pod uwagę prac ukazujących się na emigracji lub w samizdacie – przyniosła epoka pierestrojki i głasnosti (1985–91). Dyskusje odbywały się jednak w specyficznej atmosferze: społeczeństwo postrzegało się przede wszystkim jako zbiorowość ofiar. Efekt był taki, że toczona przez kilka lat debata co prawda ujawniła liczne wstydliwe karty epoki komunizmu, ale nie uświadomiła społeczeństwu, jak ważne jest rozliczenie przeszłości dla współczesnego pokolenia. Wiedza na temat stalinowskich zbrodni stała się udziałem wąskich środowisk inteligenckich skupionych np. wokół stowarzyszenia Memoriał.

Ze względu na presję społeczną rosyjskie rozliczenia z XX-wieczną przeszłością, które zaczęły się wraz z pierestrojką, były powierzchowne. Jak zauważył politolog Gleb Pawłowski: „Pierestrojka okazała się zbyt deklaratywna. Obca jej była refleksja. Do dziś płacimy za to cenę. Analiza własnych dziejów nie stanowi w Rosji tematu w dyskusji politycznej”.

Sytuacja zaczęła się zmieniać od połowy lat 90. W okresie prezydentury Borysa Jelcyna (1991–99), a na szerszą skalę w czasach rządów jego następcy Władimira Putina nastąpiło odejście od krytyki komunistycznego dziedzictwa na rzecz jego rehabilitacji.

Zwrot Putinowski

Jakie były przyczyny tego zwrotu? Po pierwsze, wielkie społeczne rozczarowanie czasami pierestrojki i reformami lat 90. Po drugie, niespotykane w innych krajach zaangażowanie państwa w stworzenie nowego obrazu narodowej przeszłości. W 2002 r. prezydent Putin spotkał się nieoficjalnie z grupą uczonych, w tym historyków, i zasugerował im, że państwo wkroczyło w okres „postrewolucyjnej stabilizacji”, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w ich pracach.

Polityka 3.2020 (3244) z dnia 14.01.2020; Historia; s. 52
Oryginalny tytuł tekstu: "Putin odnowiciel"
Reklama