Zmyślony powstaniec?
August Agboola Browne, zmyślony powstaniec? W tym życiorysie jest wiele plam
W październiku 2025 r. Muzeum Powstania Warszawskiego (MPW) dostało petycję o usunięcie Browne’a z listy powstańców. Podobne pisma wpłynęły także do Instytutu Pamięci Narodowej i prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego. Zawierają wyniki poważnej kwerendy przeprowadzonej przez grupę krewnych powstańców w archiwach międzynarodowych, w tym dokumenty napisane przez samego bohatera już po wojnie. Wynika z nich, że August Browne – mówiąc łagodnie – notorycznie unikał prawdy w temacie swoich wojennych losów.
Czytaj także: Warszawa 1944: jak było, zanim wybuchło powstanie
August
Co do jednego brak wątpliwości – to postać fascynująca; prawdziwy warszawski cwaniak, wymarzony bohater powieści. Jak wynika ze wspomnień ludzi, którzy znali Augusta towarzysko, nie dało się go nie lubić. Elegancki, przystojny, adorowany przez kobiety fordanser i perkusista jazzowy. Pijący wódkę, obdarzony tzw. szybkim żartem. Po polsku mówił świetnie w wielu rejestrach, aż po bezbłędny warszawski slang. Brylował i na salonach, i w półświatku miasta. Stefan Wiechecki dużo sobie z niego pożyczył, tworząc postać Szuwaksa w powieści „Cafe pod Minogą” w 1957 r.
Browne (znany także jako O’Brown) urodził się w 1895 r. w Lagos, największym mieście dzisiejszej Nigerii, wówczas w kolonii brytyjskiej. Jego ojciec był robotnikiem portowym, a on sam jako nastolatek zaciągnął się na statek towarowy. Podczas rejsu do Londynu zszedł ze statku, został w Anglii i dołączył do wędrownej rewii. To wtedy narodził się August, zawodowy tancerz i perkusista.