Polskie muzea sztuki nowoczesnej

Co by tu powiesić?
Absolutnie niezbędne do funkcjonowania muzeum? Siedziba i zbiory. Tymczasem w Polsce mamy muzea i bez gmachu, i bez kolekcji. Zajmują się sztuką współczesną. I jakoś sobie radzą.
Wizualizacja wnętrza warszawskiego Muzeum Sztuki Nowoczesnej.
MWW/materiały prasowe

Wizualizacja wnętrza warszawskiego Muzeum Sztuki Nowoczesnej.

Gmach Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie stanie po północnej stronie Placu Defilad.
MWW/materiały prasowe

Gmach Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie stanie po północnej stronie Placu Defilad.

Muzeum Współczesne we Wrocławiu - wizualizacja.
MWW/materiały prasowe

Muzeum Współczesne we Wrocławiu - wizualizacja.

Wrocławskie Muzeum Współczesne ma być otwarte przez 24 godziny na dobę.
MWW/materiały prasowe

Wrocławskie Muzeum Współczesne ma być otwarte przez 24 godziny na dobę.

Muzeum Sztuki w Łodzi - 3 tys. m. kw. w dawnej tkalni fabryki Poznańskich.
Muzeum Sztuki w Łodzi/materiały prasowe

Muzeum Sztuki w Łodzi - 3 tys. m. kw. w dawnej tkalni fabryki Poznańskich.

MOCAK w Krakowie - pierwsze wystawy już w maju!
MOCAK/materiały prasowe

MOCAK w Krakowie - pierwsze wystawy już w maju!

Podliczając sumiennie, dorobiliśmy się w kraju jednego jedynego muzeum sztuki nowoczesnej – w Łodzi. Z bogatą, sięgającą czasów przedwojennych historią, z zaszczytnym tytułem drugiego w swej kategorii powstałego na świecie, dwiema siedzibami, imponującymi zbiorami, gigantycznym bagażem doświadczeń. Jeśli jednak księgować dokładnie wedle dokumentów, to muzeów doliczyć się można aż czterech. Poza łódzkim będą to: Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, Muzeum Współczesne we Wrocławiu i Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, które – zgodnie ze światowymi trendami – każe się nazywać skrótowo MOCAK (od Museum of Contemporary Art Kraków).

Wszystkie mają swoich dyrektorów i pracowników, budżety, mniej lub bardziej dopracowane programy i plany. A jednak to odliczanie do czterech przypomina nieco rachunkowość kreatywną, nie uwzględnia tego, co najważniejsze: lokali i zbiorów.

Polskie standardy

Najwięcej medialnej wrzawy towarzyszyło powołaniu placówki w stolicy. A to za sprawą kontrowersyjnej decyzji jury konkursu architektonicznego czy ciągnących się negocjacji organizacyjnych, zmian planów gmachu itd. W efekcie od konkursu upłynęły już cztery lata, a jeszcze nie wbito pierwszej łopaty i nie nastąpi to wcześniej niż za dwa lata. A na uroczystym otwarciu zabawimy się zapewne w okrągłą 10 rocznicę wyboru projektu. Na razie działa tzw. siedziba zastępcza – 1000 m kw. (z tego połowa to przestrzeń wystawiennicza), na miejscu sklepu meblowego w starym peerelowskim wieżowcu. Docelowo będzie to ponad 23 tys. m kw.

Na lśniące powierzchnie równie długo poczekają miłośnicy awangardy we Wrocławiu. Ale chyba warto, bo projekt budynku (20 tys. m kw.) – w odróżnieniu od tego w stolicy – jest oryginalny. I tu także pomyślano o doraźnej siedzibie; postanowiono usytuować ją w potężnym bunkrze z 1940 r., znajdującym się przy placu Strzegomskim. Rozmach tej prowizorki budzi szacunek: 3,5 tys. m kw. na sześciu kondygnacjach. Planowane otwarcie: we wrześniu.

Wrocław i Warszawa z zazdrością patrzeć mogą na Łódź i Kraków. W Łodzi sprytnie połączono kwestię nowej siedziby Muzeum Sztuki z budową wielkiego centrum handlowego Manufaktura. W efekcie prace Kobro i Strzemińskiego od dwóch lat mają dla siebie sporo miejsca (3 tys. m kw. powierzchni wystawowej) w budynku dawnej tkalni fabryki Poznańskich. Z kolei w Krakowie budynek MOCAK włączono w starą zabudowę słynnej fabryki Schindlera. Tu przydarzyło się coś – jak na polskie standardy – zupełnie nietypowego. Otóż robotnicy tak się pospieszyli, że gmach (10 tys. m kw., w tym 4 tys. na ekspozycje) stanął, gdy nie był jeszcze gotowy program działań artystycznych. Pierwsze wystawy otwarte zostaną w maju, niemal pół roku po zakończeniu budowy.

Krakowskie muzeum mieści się na Zabłociu. To odważna lokalizacja, zważywszy, że trudno mówić o tej dzielnicy: elegancka i bezpieczna (choć niewątpliwie z klimatem). Być może teraz się coś zmieni, a deweloperzy odkryją jej uroki. W pozostałych przypadkach muzea lepiej trafić nie mogły. Łódź – najbliższe okolice handlowej mekki całego województwa. Wrocław i Warszawa – ścisłe centrum, zarówno dla lokali zastępczych, jak i docelowych. Dodatkowo muzeum w stolicy Dolnego Śląska dołączy do znajdujących się w pobliżu: Muzeum Narodowego, Rotundy Panoramy Racławickiej i Muzeum Archeologicznego, z szansą na stworzenie wspólnej namiastki Dzielnicy Muzeów, na podobieństwo tej wiedeńskiej.

Poza urbanistycznymi, ciekawe są także konteksty artystyczne. Muzeum Sztuki w Łodzi nie ma w mieście żadnej konkurencji; to ono wyznacza od dziesięcioleci standardy prezentowania sztuki współczesnej. Luksusowa wydaje się także przyszła sytuacja placówki wrocławskiej. Ma się czym zajmować, bo tradycja miejscowej awangardy jest bogata, ale ciągle jeszcze czeka na pełne rozpoznanie i upublicznienie. Miejscowe biennale sztuki mediów WRO to dobry sojusznik edukacyjny, a Muzeum Narodowe ze wspaniałą kolekcją powojennej sztuki polskiej stanowi doskonały punkt wyjścia do zamierzeń Muzeum Współczesnego.

Dużo bardziej wymagający jest artystyczny kontekst dla nowych muzeów w Warszawie i Krakowie. Stolica to przecież siedziba Zachęty i Centrum Sztuki Współczesnej – placówek od dawna zgłębiających tajemnice współczesnej sztuki, posiadających własne duże kolekcje (dodatkowo CSW swoje całkiem okazałe zbiory prezentuje w quasi-muzealnej ekspozycji stałej). Nawiasem mówiąc, aż dziw bierze, że nikt nie wpadł na pomysł, by powstające Muzeum Sztuki Nowoczesnej połączyć organizacyjnie z istniejącym CSW. Nowa instytucja już na starcie byłaby potęgą. A tak wszystkiego musi dorabiać się od zera, co w dzisiejszych czasach wcale nie jest łatwe.

W efekcie Centrum Sztuki bardziej przypomina dziś Muzeum Sztuki, a Muzeum – Centrum. I potrwa to jeszcze dość długo. Podobnie jest w Krakowie. Wprawdzie ostatnio nieco podupadły, ale przecież ciągle jest konkurencyjny Bunkier Sztuki, a także Muzeum Narodowe – zaskakująco aktywne w minionych latach na polu sztuki nowoczesnej.

Czytaj także

Aktualności, komentarze

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną