Protest songi znów w modzie

Pienia wyzwolenia
Przygrywają sobie na garnkach i patelniach, śpiewają o tym, co ich dręczy – gdy Zachód narzeka na schyłek muzyki zaangażowanej, Turcja i inne regiony świata odkrywają pieśni protestu.
Youssra El Hawara - „Mur” egipskiej piosenkarki zrobił furorę nie tylko w ojczyźnie.
Youtube

Youssra El Hawara - „Mur” egipskiej piosenkarki zrobił furorę nie tylko w ojczyźnie.

El Général - tunezyjski raper, którego pieśni pomogły w obaleniu reżimu.
Kim Badawi/Getty Images/FPM

El Général - tunezyjski raper, którego pieśni pomogły w obaleniu reżimu.

El Deeb - jeden z licznych raperów zaangażowanych w Wiosnę Arabską.
Amr Abdallah Dalsh/Reuters/Forum

El Deeb - jeden z licznych raperów zaangażowanych w Wiosnę Arabską.

Jaśminowa Rewolucja w Tunezji czekała na oficjalny hymn pięć dni. Sąsiednia Libia potrzebowała tygodnia. A wysyp egipskich protest songów nastąpił dopiero 10 dni po rozpoczęciu okupacji placu Tahrir. Tymczasem nie upłynęła doba od pierwszych starć z turecką policją, a zebrani na placu Taksim w Stambule śpiewali zgodnie: „Za wasz gaz pieprzowy/Wasze pałki i kije/Wasze ciężkie kopniaki/Dzięki, dzięki”.

Duman to jeden z najpopularniejszych zespołów rockowych w Turcji. Piosenkę „Eyvallah” nagrali w ciągu jednej nocy specjalnie dla protestujących w parku Gezi. Tytuł utworu oznacza podziękowanie lub zgodę. Ale w tym kontekście brzmi raczej jak wyzwanie – tłumaczy Alex Mazonowicz, redaktor poświęconego kulturze Stambułu miesięcznika „Bantmag”. Na ulicach stolicy „Eyvallah” wykonywano niezliczone razy. Właściwą karierę piosenka zrobiła jednak w Internecie. W ciągu tygodnia milion osób obejrzało teledysk tylko w serwisie YouTube. Choć „teledysk” to zbyt wielkie słowo, bo muzyce towarzyszy sklecony naprędce pokaz zdjęć z brutalnej interwencji policji.

Młodsza o kilka dni jest piosenka „Tencere Tava Havasi”. Jej tytuł oznacza tyle co „Odgłos patelni i garnków”. Do sprzętu kuchennego jako instrumentarium ograniczył się wykonujący ją kolektyw Kardeş Türküler, którego charakter znakomicie odzwierciedla mozaikę społeczności zgromadzonych na placu Taksim. – Jego członkowie nawiązali do powszechnie przyjętego gestu poparcia dla obrońców parku Gezi. Od trzeciego dnia protestów całe rodziny wylegały do okien i waliły w garnki i patelnie. I tak co wieczór, wzdłuż i wszerz Turcji – mówi Mazonowicz. Nakręcony w którymś z zaułków Stambułu teledysk grupa uzupełniła o ujęcia potykających się pingwinów w aluzji do filmu dokumentalnego, który w przejawie gorszącej autocenzury telewizja CNN Turk nadawała podczas zamieszek.

Z kolei słowa premiera Recepa Tayyipa Erdoğana podchwycił autor parodii jednego z przebojów amerykańskiej grupy LMFAO. Wymienił tylko słowa refrenu na „Everyday I’m Capulling”, czyli „Każdego dnia plądruję”. Erdoğan określił bowiem uczestników zamieszek mianem çapulçu – rabusiów, chuliganów – co ci z radością przejęli. I chóralnym śpiewem codziennie oznajmiali, maszerując na plac Taksim. – Turcja to kraj miłośników futbolu i muzyki. Śpiew w unisono jest typowym odruchem radości lub sprzeciwu. A tradycja wyrażania poglądów poprzez piosenki równie stara jak sam naród – zauważa Mazonowicz. Pewien osobliwy konkurs pokazuje, że to samo powiedzieć można o przynajmniej kilkudziesięciu innych narodach.

Sikając na mur

„Naprzeciw muru i budowniczych/Którzy wznieśli go tak wysoko/Stał biedny człowiek i sikał/Na mur oraz tych, którzy wznieśli go tak wysoko” – śpiewa delikatnym głosem 28-letnia kobieta, akompaniując sobie na akordeonie. Za plecami ma pokrytą barwnymi graffiti ścianę, która oddziela plac Tahrir od budynku ministerstwa spraw wewnętrznych. Słowa piosenki zaczerpnęła z wiersza, który pewien egipski poeta napisał całe sześć lat przed rewolucją. Myślał o metaforycznych barierach dzielących społeczeństwo, ale w kontekście niedawnego przewrotu politycznego już sam tytuł piosenki – „El Soor”, czyli „Mur” – kojarzył się jednoznacznie z betonowymi płytami, które przecięły szereg ulic w centrum Kairu.

Teledysk Youssry El Hawary z dnia na dzień stał się fenomenem internetowym, a wtedy zwróciły na nią uwagę media tradycyjne. Wreszcie Hawary docenili jurorzy konkursu Fair Play, wyróżniając jej nagranie spośród 75 utworów z 35 państw. Miejsce drugie przyznano rockowemu apelowi młodych Indonezyjczyków o solidarność pokoleniową, a brąz gorzkiej hiphopowej tyradzie z Konga o przedkładaniu interesów korporacji międzynarodowych ponad prawa obywateli.

Na muzyków zaangażowanych w przemiany społeczne i polityczne natrafiamy we wszystkich regionach świata. Są soczewką skupiającą poglądy opinii publicznej. I zarazem jej głosem – mówi Matt Clark z belgijskiej organizacji Jeunesses Musicales International. Od 1945 r. wspiera ona „rozwój młodych twórców poprzez muzykę wbrew wszelkim barierom”. Od niedawna również poprzez konkurs Fair Play. Gromadzi wykonawców piętnujących korupcję czy nadużycia lokalnej władzy we wszelkich zakątkach globu.

Z artystów takich zawsze słynęły Ameryka Łacińska, Afryka czy Karaiby – zauważa Clark. – Przed wybuchem Wiosny Arabskiej niewiele słyszeliśmy o zaangażowanych wykonawcach z krajów muzułmańskich. Obecnie działa szereg dedykowanych im portali, które wyrosły na gruncie wstrząsów politycznych i uwagi, jaką nagle obdarzono lokalnych artystów. Ci jednak propagowali swe idee na długo przedtem.

Bractwo rapowe

Dla potwierdzenia przypomnijmy słowa, które nieśli na ustach pierwsi rewolucjoniści w Tunezji: „Panie prezydencie, twoi ludzie umierają/Jedzą śmieci z kontenerów/Tylko się rozejrzyj/Wszędzie bieda, prezydencie/Mówię to w imieniu ludzi/Których zwodzi się i depcze”. Utwór „Głowa państwa” powstał dosłownie na kilka dni przed tym, jak Mohamed Bouazizi dokonał publicznego samospalenia, uznanego potem za symboliczny początek Wiosny Arabskiej. Ale jego autor, raper El Général, rozpoczął swą upolitycznioną karierę już w 2008 r. Jako 18-latek pytał o korupcję i przemoc władz, a prezydenta wzywał do zaradzenia tym problemom. Doskonale znany był więc władzy i gdy piątego dnia Jaśminowej Rewolucji opublikował dedykowany jej teledysk, natychmiast trafił do aresztu.

Czytaj także

Aktualności, komentarze

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną