Oferta na pierwszy rok:

4 zł/tydzień

SUBSKRYBUJ
Osoby czytające wydania polityki

Wiarygodność w czasach niepewności

Wypróbuj za 24,99 zł!

Subskrybuj
Kultura

Jaskiniowcy z baraku

Sztuka niezależna w Europie Wschodniej: wystawa w Łodzi

Kolaż ze zdjęciami z sesji do układanki albumu „Naczalnik Kamczatki” (1984 r.) podziemnego rosyjskiego zespołu Kino Kolaż ze zdjęciami z sesji do układanki albumu „Naczalnik Kamczatki” (1984 r.) podziemnego rosyjskiego zespołu Kino Jewgienij E-E Kozłow
W łódzkim Muzeum Sztuki można się przekonać, jak różne podejście do kultury alternatywnej miały dawne demoludy.
Performance gdańskiej grupy Ziemia Mindel Würm łączącej szamańskie rytuały i muzykę postpunkową (1990 r.)Marek Rogulski, Piotr Wyrzykowski Performance gdańskiej grupy Ziemia Mindel Würm łączącej szamańskie rytuały i muzykę postpunkową (1990 r.)

Otwarto wystawę poświęconą sztuce i muzyce alternatywnej Europy Wschodniej z lat 1968–94. Współkurator i pomysłodawca Daniel Muzyczuk nazwał ją „Notatki z podziemia”. Nawiązanie do tytułu powieści Dostojewskiego ma stosowne uzasadnienie – jej bohater odmawia udziału w życiu społecznym, którego zakłamanych reguł nie akceptuje, w pewnym momencie postanawia nie wychodzić z domu i „schodzi do podziemia”. Właśnie w ten sposób można by streścić postawę artysty spoza oficjalnego obiegu kultury w krajach tzw. realnego socjalizmu. Choć oczywiście w każdym z „baraków obozu” wyglądało to trochę inaczej.

Polski był – jak się często powtarza – najweselszy, bo po 1956 r. artyści mieli właściwie nieograniczone pole dla eksperymentów formalnych, podczas gdy w krajach ościennych niemal do końca trwania przy władzy partie komunistyczne oficjalnie nie wyrzekły się doktryny socrealizmu w założeniach swojej polityki kulturalnej. I tak w Czechosłowacji po unicestwieniu Praskiej Wiosny w 1968 r. nastąpiła recydywa ideologicznego rygoryzmu w iście stalinowskim stylu, w NRD z socrealizmem w literaturze zaczęto się rozstawać dopiero w 1971 r., a w Leningradzie jeszcze w latach 80., tuż przed gorbaczowowską pierestrojką milicja rozbijała prywatne wystawy malarstwa abstrakcyjnego.

Saksofon w wydechowej rury

Łódzka wystawa dobrze pokazuje różnorodność pomysłów na sztukę niezależną w warunkach politycznej kontroli i opresji. Ale z drugiej strony zarówno ekspozycja wizualna, jak i prezentacje muzyczne ujawniają, jak nieostre może być pojęcie alternatywy czy artystycznego podziemia w odniesieniu do twórczości, która powstaje obok czy na przekór opresyjnemu systemowi politycznemu.

Polityka 41.2016 (3080) z dnia 04.10.2016; Kultura; s. 96
Oryginalny tytuł tekstu: "Jaskiniowcy z baraku"
Reklama