Czego się nie robi dla wielkiej sztuki?

Afekciarstwo
Sztuka jest dziś jak konkurs piękności. To wyścig po uwagę, zaciekawienie i uznanie widzów. Jak go wygrać?
Piotr Pawlenski zawinięty w drut kolczasty protestuje przeciw politycznemu reżimowi (2013 r.).
Piotr Pawlenski

Piotr Pawlenski zawinięty w drut kolczasty protestuje przeciw politycznemu reżimowi (2013 r.).

Konkurują wszyscy. Kompozytorzy rywalizują na utwory, pisarze – na powieści, reżyserzy – na filmy czy spektakle. A wszystkim siedzi w głowie, jak zła przepowiednia, jak klątwa, jak wyrok śmierci, słynna opinia Gałkiewicza z „Ferdydurke” na temat Słowackiego: „Nikogo to nie obchodzi, wszystkich nudzi”. I ta druga: „Jak to mnie zachwyca, kiedy mnie nie zachwyca”. Cóż więc robić, by zachwycało?

Ze sztuką sprawa jest szczególna. Rzadkie są przypadki odstawienia książki po przeczytaniu pierwszego zdania albo opuszczenia spektaklu po pierwszej minucie. Tymczasem w kontakcie z dziełem sztuki często liczy się ten pierwszy moment, owa chwila, która decyduje, czy praca nas wciągnie, czy pozostawi obojętnym. A przy tym niekoniecznie chodzi o to, by urzekało i olśniewało. Raczej zwracało uwagę. Przyciągało wzrok. A do tego wcale nie trzeba piękna.

Co i jak nas pobudza?

Otwarta w Zachęcie wystawa krąży właśnie wokół problemu reakcji widza na dzieło sztuki. Co sprawia, że pewne obrazy, rzeźby czy instalacje ledwie omiatamy wzrokiem, podczas gdy przy innych stajemy jak zamurowani? Kuratorka Maria Brewińska postawiła ciekawą tezę: zanim jeszcze nasza reakcja nabiera konkretnych kształtów emocjonalnych, typu radość, strach, wstyd, gniew czy wstręt, istnieje coś wcześniejszego, bardziej pierwotnego. To afekt, czyli rodzaj protoemocji; automatyczna reakcja organizmu na to, co widzialne, uczucie nieokreślone typu niepokój, napięcie, niepewność, przyciąganie lub odpychanie.

Wykorzystałeś swoją miesięczną pulę 10 tekstów z POLITYKI dostępnych nieodpłatnie w naszym serwisie.
Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną