Kultura

Zmarł Kazimierz Kutz, wybitny polski reżyser

Zmarł Kazimierz Kutz, wybitny polski reżyser

Kazimierz Kutz Kazimierz Kutz Dawid Zuchowicz / Agencja Gazeta
Kazimierz Kutz, reżyser filmowy i teatralny, przez lata także polityk, autor książek, zmarł w wieku 89 lat.

Kazimierz Kutz urodził się 16 lutego 1929 r. w Szopienicach w rodzinie powstańców śląskich – był drugim z pięciorga dzieci Anastazji (z domu Kamińska) i Franciszka Kuców. Ojciec, prosty kolejarz, zmienił przed wojną pisownię nazwiska w ramach akcji repolonizacji Śląska. Czołówki pierwszych filmów Kutza sygnowane są przez Kuca: – Do „tz” wróciłem w latach 60. z przekory, żeby pokazać, iż jestem wolny i niezależny, i z potrzeby odcięcia się od mentalności stada tak charakterystycznej dla moich rodaków – tłumaczył Kutz. (Po 1939 r. śląskie i z polska brzmiące nazwiska zniemczano, a po wojnie ponownie spolszczano).

Czytaj także: Wszystko przez ten Śląsk

Kazimierz Kutz – do rany przyłóż

W 1944 r. po ukończeniu niemieckiej podstawówki pojechał na tzw. landjahr – były to obowiązkowe roczne roboty w Rzeszy dla dzieci powstańców, którzy nie podpisali volkslisty. Trafił do bauera pod dzisiejszy Bolesławiec. „Landówę” mile wspominał, ponieważ został tam zmuszony do utraty dziewictwa. Kutz lubił opowiadać o swoim nienasyconym erotyzmie, który dotknął go już we wczesnym dzieciństwie, ale dopiero na robotach zaczęły spełniać się marzenia. Taki to był czas, że wszystko, co nosiło spodnie, było wybite albo na frontach: – Zainteresowanie kobietami to moja wielka życiowa ułomność – mówił Kutz. Nawiasem mówiąc, to jedyny u nas artysta, reżyser i polityk, który tak szczerze przyznawał się do swoich erotycznych pasji.

Nieprawdą jednak jest, co się artyście przypisuje, że miał żon więcej niż Henryk VIII. Tylko trzy: w 1957 r., po premierze „Kanału”, ożenił się z Krystyną Szerenkowską, tenisistką; w 1969 r., kończąc „Sól ziemi czarnej”, wziął ślub z Małgorzatą Gilert, solistką zespołu Śląsk (w tym związku rok później urodził się syn Gabriel); a w 1981 r. już na zawsze związał się Iwoną Świętochowską, znaną aktorką, z którą miał troje dzieci: Wiktorię (1983 r.), Kamilę (1988 r.) i Tymoteusza (1991 r.). Ostatnia z żon powiedziała kiedyś, że Kutz to mąż, ojciec i partner, że do rany przyłóż! Cóż, czas leczy z niektórych ułomności. W sprawie liczby kobiet, które przeszły przez Kutza życie, zdania są podzielone i wygląda na to, że – podobnie jak z tzw. ciemną liczbą przestępstw – prawda nigdy nie ujrzy światła dziennego. W każdym razie kiedy w 1964 r. kręcił z Jeremim Przyborą i Jerzym Wasowskim film „Upał”, to Starsi Panowie po bankiecie (zakrapianym kubańskim rumem) w hotelowym apartamencie Kutza i pod wrażeniem tego, co zobaczyli w wielkim małżeńskim łożu, już następnego dnia zaczęli podśpiewywać, że już wiosna radosna: Kaziu, Kaziu, Kaziu, zakochaj się...

Czytaj także: Laurka dla Kazimierza Kutza na 85-lecie

Kutz nigdy nie ukrywał, co myśli

Kazimierz Kutz nakręcił ponad 20 filmów (w tym sześć osadzonych w śląskich realiach). Dwa ostatnie to „Pułkownik Kwiatkowski” (premiera w 1996 r.) i „Sława i chwała” (1998 r.). Wyreżyserował ponad 50 spektakli teatralnych, z tego połowę w teatrze telewizji. Teatralnymi wydarzeniami, które wyszły spod jego ręki, były m.in. „Przedstawienie Hamleta we wsi Głucha Dolna”, „Śmierć Dantona” i „Opowieści Hollywoodu”. Jako wrodzony prowokator artystyczny lubił szargać świętości i narodowe mity. Sztuka „Do piachu...” Tadeusza Różewicza (wrzesień 1990 r.) zbulwersowała opinię publiczną jak żadna wcześniej premiera w Teatrze Telewizji. Kutz odważył się bowiem podważyć legendę Armii Krajowej. Dał się też poznać jako wrodzony prowokator towarzyski. Oto niewielka próbka związana z Festiwalem Filmów Polskich w Gdańsku, który odbył się w 1980 r., miesiąc po powstaniu Solidarności. Kutz dostał główną nagrodę za „Paciorki jednego różańca”, jedyny wtedy na festiwalu film o robotnikach, do tego w miarę uczciwie opowiadający o ich pracy. Potem pokazano „Człowieka z żelaza”. Po projekcji Kutz wstał i krzyknął: „Wspaniały film, rewelacyjna mineta zrobiona na klasie robotniczej”.

Cały Kutz. Rzadko ukrywał to, co myślał, bez względu na to, na jakiej znajdował się scenie. Zmarł w wieku 89 lat.

Reklama

Czytaj także

Kraj

Jak Jarosław Kaczyński zbudował sobie sektę?

Dlaczego tak wiele osób tak bardzo wierzy w talenty, umiejętności, wiedzę, siłę moralną i osobiste przymioty, słowem – w nadzwyczajność Jarosława Kaczyńskiego?

Ewa Wilk
05.04.2016
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną