Film

Przedsmak apokalipsy

Recenzja filmu: „Schyłek dnia”, reż. László Nemes

Juli Jakab jako Írisz Leiter prowadzi śledztwo w Budapeszcie epoki fin de siècle. Juli Jakab jako Írisz Leiter prowadzi śledztwo w Budapeszcie epoki fin de siècle. Gutek Film
Olśniewająco dojrzały debiut Węgra László Nemesa sprzed czterech lat przyniósł mu Oscara, śrubując oczekiwania co do kolejnego projektu.

Od autora „Syna Szawła”, ucznia Béli Tarra, a zarazem spadkobiercy radykalnych pomysłów Miklósa Jancsó, spodziewano się czegoś równie wybitnego, odważnego, przełomowego, oryginalnego, lecz tylko nieliczni przeczuwali, że to się może naprawdę udać. Drugi film Nemesa potwierdza jego wyjątkowy talent, chociaż nie wszyscy uznają „Schyłek dnia” za arcydzieło. Kostiumowe widowisko osadzone w przededniu wybuchu I wojny światowej jest perfekcyjnie skonstruowanym sensacyjnym dramatem, tak dalece odbiegającym od kryminalnej konwencji, że może się wydać przydługą, rozwlekle i na jednej nucie prowadzoną obyczajówką. Kiedy staje się jasne, jaką zasadą rządzi się ta pozornie lekka i pięknie filmowana fabuła, nagle cała historia przemienia się w wyrafinowaną alegorię anarchii moralnej, kosztownego stylu życia, próżności, schyłkowej kultury i tego, co z grubsza bywa określane mianem fin de siècle. By w finale jednym wystylizowanym ujęciem znów odwrócić perspektywę, a raczej podnieść metaforę na wyższy poziom.

Referowanie przebiegu snującej się wolno akcji – czyli śledztwa prowadzonego przez młodą dziewczynę pragnącą zatrudnić się w wykwintnym salonie modowym, a tak naprawdę poznać przeszłość swojej rodziny – nie ma większego sensu. Wraz z rekonstrukcją wydarzeń widz zostaje wciągnięty w abstrakcyjną, historiozoficzną refleksję na temat powtarzalności cyklu narastania rewolucyjnej gorączki kończącej się niechybnie marszem ku samozagładzie. Wielcy artyści taką zapowiedź nadchodzącej katastrofy potrafią wysnuć z elegancji strojów czy choćby wydumanej fryzury Marii Antoniny (tej samej, która ponoć zachęcała głodujących paryżan do jedzenia ciastek). Nemes dostrzega to w kroju damskich kapeluszy noszonych przez budapeszteńską elitę.

Schyłek dnia (Napszállta), reż. László Nemes, prod. Węgry 2018, 144 min

Polityka 14.2019 (3205) z dnia 02.04.2019; Afisz. Premiery; s. 74
Oryginalny tytuł tekstu: "Przedsmak apokalipsy"
Więcej na ten temat
Reklama

Czytaj także

Społeczeństwo

Dr Joanna Wardzała o pokoleniu 20-latków odrzucających konsumpcyjny styl życia rodziców

Rozmowa z dr Joanną Wardzałą, socjolożką i badaczką zachowań konsumpcyjnych, o tym, dlaczego dzisiaj młodzi ludzie nie chcą kupować i gromadzić dóbr.

Joanna Podgórska
12.11.2019
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną