Książki

Misja, która (nie) wstrząsnęła światem

Recenzja książki: Andrzej Żbikowski, "Karski"

materiały prasowe
To precyzyjne odtworzenie jednego z najważniejszych przedsięwzięć politycznych polskiego i żydowskiego ruchu oporu.

Wszak to, że Jan Karski jako naoczny świadek zdał przywódcom aliantów relację z sytuacji w gettach i obozach zagłady, a ci nie zareagowali, do dziś wpływa na ocenę postawy Zachodu wobec Holocaustu. Nie jest to także wyłącznie frapujący – bo pokazujący też ewolucję myślenia – portret jednego z najzdolniejszych oficerów akowskiej konspiracji, a potem cenionego w Stanach Zjednoczonych politologa. Dla prof. Andrzeja Żbikowskiego losy Karskiego stały się również okazją do opisania na nowo realiów okupacyjnego życia, kulisów polityki uprawianej wtedy w kraju i w alianckich stolicach czy strategii III Rzeszy wobec podbitej Polski. Efektem jest podważenie – mocno udokumentowane – wielu obiegowych opinii. Ot choćby tyczących siły i zwartości polityczno-organizacyjnej struktur tzw. Polskiego Państwa Podziemnego (m.in. nader często decydującą rolę grały w nim partyjne bądź osobiste ambicje).

Żbikowski zauważa też, że liderzy ruchu oporu w kraju i przywódcy rządu emigracyjnego rozumowali zwykle w kategoriach etnicznych, a nie obywatelskich – interesował ich głównie los Polaków, bagatelizowali zaś tragedię obywateli II RP pochodzenia żydowskiego. W dodatku wpływ idei konspiracyjnych na postawy społeczne był mniejszy, niż się sądzi – przykładowo przynajmniej do 1942 r. spora część ludności akceptowała wiele policyjnych posunięć władz okupacyjnych, bo miała nadzieję, że ukróci to nasilającą się przestępczość kryminalną. Z kolei brak reakcji Zachodu na opowieści Karskiego o mordowaniu Żydów wynikał być może nie tyle ze względów politycznych, co mentalnościowych – skala Zagłady mogła być zwyczajnie niepojęta dla ludzi żyjących w wolnym świecie. Co naturalnie nie przekreśla wagi samotnego krzyku Jana Karskiego.

Andrzej Żbikowski, Karski, Świat Książki, Warszawa 2011, s. 504

Więcej na ten temat
Reklama

Czytaj także

Społeczeństwo

Bajki dla suwerena. Dlaczego filmy Patryka Vegi są tak popularne?

Rozmowa z dr. hab. Jackiem Wasilewskim o tym, co takiego wie o Polakach Patryk Vega, czego nie wiedzą inni.

Joanna Cieśla
20.03.2018
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną