Szklane domy
Szklane domy Brna. Te awangardowe perełki zachwycają do dziś
Białe tafle mlecznego szkła na fasadzie siedziby Morawskiego Banku na głównym placu Brna wyróżniają się wśród zdobnych budynków z przełomu wieków. Odruchowo traktujemy ją jako współczesną plombę w zabytkowej zabudowie. Z błędu wyprowadza nas Michal Kolář, ekspert od XX-wiecznej architektury i kurator Willi Tugendhatów, brneńskiej ikony modernizmu. – Bank zbudowano w latach 1928–30 według projektu Bohuslava Fuchsa i Ernesta Wiesnera – pokazuje nam archiwalne, czarno-białe zdjęcie. – Na parterze mieszczą się lokale komercyjne, na wyższych piętrach biura, a na samej górze mieszkania.
Wszystko zaprojektowane z funkcjonalistyczną precyzją, w maksymalnie uproszczonej formie. Przez środek prowadzi pasaż, bardzo popularny w Brnie element – podobny zobaczymy zaraz przy ulicy Jánskiej w Pałacu Alfa, także z lat 20. Powtarzać się będą również zaokrąglone narożniki przy wejściach, ze szkła i metalu.
Brno stoi modernizmem. Był to w pewnym sensie sztandarowy styl młodej Republiki Czechosłowackiej – za jego sprawą dokonywano architektonicznego zerwania z przeładowanym historyzmem Austro-Węgier. Michal Kolář pokazuje m.in. dawną siedzibę sklepu Baty z początku lat 30., a także Hotel Avion, kolejny projekt Fuchsa. Ten sam architekt odpowiadał również za Zeman Café, założycielskie dzieło brneńskiego modernizmu.
Dzisiejsza Zeman Café to, niestety, tylko kopia budynku z 1926 r. (oryginał wyburzono w 1964 r.; replika powstała w latach 90.). Kolář opowiada, że kawiarnia wzbudziła w mieście konsternację: – Wielu najbardziej raził całkowity brak dekoracji. Pół biedy, gdyby chodziło o fabrykę, ale to przecież kawiarnia! Ludzie chcieli czuć się w niej luksusowo.