Oferta na pierwszy rok:

4 zł/tydzień

SUBSKRYBUJ
Osoby czytające wydania polityki

Wiarygodność w czasach niepewności

Wypróbuj za 24,99 zł!

Subskrybuj
Nauka

Grubasy z tarczą

Mit rzymskich gladiatorów

Odkryty w tym roku w Pompejach fresk pozwala na nowo przyjrzeć się fenomenowi walk gladiatorów. Odkryty w tym roku w Pompejach fresk pozwala na nowo przyjrzeć się fenomenowi walk gladiatorów. AP / EAST NEWS
Dr hab. Dariusz Słapek o życiu, walce i śmierci rzymskich gladiatorów, a także o pokutujących w popkulturze mitach na ich temat.
Mozaika bizantyjska z V w. ukazująca dwóch gladiatorów walczących z tygrysem.Wikipedia Mozaika bizantyjska z V w. ukazująca dwóch gladiatorów walczących z tygrysem.

AGNIESZKA KRZEMIŃSKA: – W październiku w Pompejach archeolodzy odsłonili malowidło przedstawiające finał pojedynku między dwoma gladiatorami. Według dyrektora Parku Archeologicznego Massimo Osanny zwycięzcą z dużą tarczą i krótkim mieczem gladiusem jest ciężkozbrojny murmillo; przegrany to zaś Trak. Ma rację?
DARIUSZ SŁAPEK: – Według mnie to raczej secutor lub provocator, bo nigdzie nie widać charakterystycznego dla Traka zakrzywionego miecza sica.

Może stracił go w walce albo trzyma w ręce za plecami?
Niezależnie od tego, do której z kategorii gladiatorów należał przegrany, zachowano tu regułę równych szans, czyli zestawiono ze sobą przeciwników o podobnym typie wyposażenia. Na malowidle widzimy, jak ranny wykonuje lewą dłonią gest poddania. Jest już bezbronny, o czym świadczy leżąca na arenie tarcza, zapewne właśnie wytrącona mu przez murmillo. Prawą rękę ma za plecami, ale pewnie już bez miecza.

Krew tryska mu z ran na torsie, w pachwinie i przedramieniu. Spekulowanie, czy go ułaskawią, chyba nie ma sensu?
Dlaczego? Mamy tu jedną z niewielu scen, która potwierdza pełne patosu wzmianki o dzielnych gladiatorach (bonus gladiator). Ci mają w pogardzie krew, cierpienie i śmierć. W przeciwieństwie do ran z tyłu głowy i na plecach, te na torsie stanowiły dowód męstwa. Sądzę, że heroiczny charakter ran przegranego oraz fakt, że stoi, a nie leży, jak większość znanych z mozaik gladiatorów proszących o łaskę, dawały duże szanse, że gawiedź zażądała ułaskawienia. Zwykle ta decyzja należała do editora, czyli organizatora walk, ale w ramach fraternizacji z widzami brał on pod uwagę ich opinię.

Czy odwiedziony palec nie kusi, by wrócić do dyskusji o odwróconym kciuku – verso pollice – wspomnianym przez poetę Juwenalisa i spopularyzowanym w XIX w.

Polityka 49.2019 (3239) z dnia 03.12.2019; Nauka; s. 71
Oryginalny tytuł tekstu: "Grubasy z tarczą"
Reklama