Miej własną politykę.

Pierwszy miesiąc prenumeraty tylko 11,90 zł!

Subskrybuj
Nauka

Opowieści mrożące krew

To mrozi krew w żyłach. Wirusy i bakterie czyhają w wiecznej zmarzlinie

Mollivirus sibericum – wirus sprzed 30 tys. lat odkryty w 2015 r. w syberyjskiej wiecznej zmarzlinie. Mollivirus sibericum – wirus sprzed 30 tys. lat odkryty w 2015 r. w syberyjskiej wiecznej zmarzlinie. IGS/CNRS/AMU/AFP / EAST NEWS
Czy globalne ocieplenie uwolni z topniejącej wiecznej zmarzliny uśpione od wieków groźne bakterie i wirusy?
Wieczna zmarzlina. Alaska.Brandt Meixell, USGS/Wikipedia Wieczna zmarzlina. Alaska.

Pokrywa jedną czwartą lądów północnej półkuli, w tym 85 proc. Alaski i 65 proc. Eurazji. Potrafi schodzić ponad kilometr pod powierzchnię gruntu, ale równie głęboko sięgać w przeszłość – najstarsze jej fragmenty powstały ok. 2,5 mln lat temu. Mowa o wiecznej zmarzlinie, czyli części skorupy ziemskiej pozostającej przez co najmniej dwa kolejne lata w warunkach poniżej punktu zamarzania wody i to niezależnie od pory roku. Przy czym sporo obszarów w Kanadzie czy na Syberii jest twardych jak beton od wielu tysiącleci. Cyklicznie roztapia się i ponownie tężeje jedynie cienka, mniej więcej dwumetrowa wierzchnia warstwa zmarzliny. A właściwie tak było. Do czasu globalnego ocieplenia.

Patogeny trwają długo

Ostrożne szacunki pokazują, że wzrost średniej temperatury o jeden stopień Celsjusza może oznaczać zniknięcie 2,5–3 mln km kw., czyli ponad 10 proc. światowej wiecznej zmarzliny (dla porównania: powierzchnia Polski liczy 322,5 tys. km kw.). To niepokojące, gdyż tkwią w niej rośliny, które nie zdążyły się rozłożyć. A gdy zmarzlina będzie topnieć, tę materię organiczną zaczną rozkładać mikroby, uwalniając do atmosfery gazy cieplarniane: dwutlenek węgla i metan. Może wtedy dojść do sprzężenia zwrotnego: wzrost temperatur będzie roztapiać wieczną zmarzlinę, a ulatniające się z niej związki węgla rozkręcą spiralę ocieplenia, co z kolei przyspieszy topnienie wiecznej zmarzliny i sprawi, że kolejne porcje związków węgla przeniosą się do atmosfery (więcej: POLITYKA 39/20).

Jednak nie tylko kwestie klimatyczne budzą niepokój specjalistów. W wiecznej zmarzlinie zostały uwięzione również liczne mikroorganizmy. Niektóre (np.

Polityka 4.2023 (3398) z dnia 17.01.2023; Nauka ProjektPulsar.pl; s. 66
Oryginalny tytuł tekstu: "Opowieści mrożące krew"
Reklama