Ciągle tylko sześć liczb
Ciągle tylko sześć liczb. Wiemy, jak opisać 5 proc. energii wszechświata. Jak ogarnąć resztę?
ŁUKASZ TYCHONIEC: – Była pani prelegentką tegorocznego Copernicus Festival, którego tematem jest „Złożoność”. Jak nam idzie rozszyfrowywanie pochodzenia i losu wszechświata?
HIRANYA PEIRIS: – I początek, i koniec są wciąż tajemnicze. Widzimy bardzo złożony wszechświat, który wydaje się trochę zbyt prosty, gdy próbujemy dopasować do niego model. Wciąż piszemy jego historię, a to, w jaki sposób z prostych składników pojawiła się złożoność, jest tu kluczowe. Dziś w zasadzie wiemy, jak opisać ok. 5 proc. jego energii.
Te 5 proc. to „normalna” materia, którą widzimy, a 95 proc. pozostaje zagadką. Czy z powodu tej dysproporcji odczuwa pani stres badawczy?
Myślę o tym dniami i nocami. Te 5 proc. opisuje standardowy model fizyki cząstek, który jest teorią prawdopodobnie najlepiej eksperymentalnie przetestowaną. Ciemną materię, która stanowi 25 proc., już mapujemy i myślę, że zidentyfikujemy ją w laboratorium. Pozostałe 70 proc. to zjawisko, które przyspiesza ekspansję wszechświata, czyli ciemna energia. Nie jesteśmy ani trochę bliżej zrozumienia, czym jest, mimo że podczas 30 lat badań zebraliśmy mnóstwo danych. To jest dla nas jako fizyków wyjątkowo niekomfortowe.
Niedawno pojawiły się zagadkowe wyniki z Dark Energy Survey Instrument (DESI). Czy ciemna energia może ewoluować inaczej, niż się spodziewaliśmy?
Moim zdaniem te dane tego jednoznacznie nie dowodzą. Co nie znaczy, że mam zamknięty umysł, po prostu te dowody mnie nie przekonują. Teoretycy mogą spekulować, ile tylko zechcą, ale obserwatorzy powinni bardzo ostrożnie przekładać swoje empiryczne odkrycia na język teorii. Jestem jednak pewna, że istnieje właściwe rozwiązanie zagadki ciemnej energii i że je znajdziemy.