Intuicja geometryczna nie jest wyłącznie ludzka. Mogą się nią pochwalić także makaki i pawiany
Zmysł geometryczny – pozwalający na dostrzeganie symetrii, równoległości czy kątów prostych – przez długi czas uznawano za jedną z cech inteligencji człowieka. Stwierdzano, że nasza przewaga w tej dziedzinie wynika z unikatowej zdolności do tworzenia dyskretnych, symbolicznych reprezentacji kształtów, podczas gdy inne naczelne postrzegają kształty wyłącznie w sposób całościowy. Czyli kierują się po prostu tym, jak prezentują się one na pierwszy rzut oka. Zespół amerykańskich naukowców postanowił tę teorię zweryfikować.
Makaki, pawiany i przedszkolaki
W tym celu przeprowadzono serię eksperymentów polegających na dopasowywaniu kształtów – uczestnikom pokazywano jedną figurę wzorcową, a ich zadaniem było wskazać spośród dwóch innych jej „bliźniaczkę”. W badaniu wzięły udział cztery makaki królewskie i cztery pawiany anubisy oraz 58 przedszkolaków oraz 79 dorosłych przedstawicieli rdzennej społeczności Tsimane z Boliwii. Analiza sposobu, w jaki badani rozwiązywali problemy, przyniosła zaskakujące rozstrzygnięcia. Okazało się, że zarówno ludzie, jak i oba gatunki małp stosują podobną strategię: łączą analizę ogólnego wyglądu figury z jej bardziej abstrakcyjnym rozumieniem.
Kluczowym elementem eksperymentów były jednak inne testy. Badani mieli stwierdzić, która z zaprezentowanych im figur – celowo obróconych o 20 stopni i pomniejszonych – odpowiada kształtem nieprzekrzywionej figurze wzorcowej. Tu małpy silniej polegały na reprezentacjach symbolicznych niż przedszkolaki.
Kodowanie symboliczne
Sugeruje to, że mechanizm, który do tej pory brano za czysto ludzkie kodowanie symboliczne, może w dużej mierze wynikać z ewolucyjnie starszej zdolności do rozpoznawania obiektów niezależnie od ich orientacji przestrzennej. Różnice między badanymi gatunkami miałyby zatem charakter ilościowy – dorośli ludzie po prostu trafniej i pewniej oceniają kształty, co zawdzięczają wyższej wydajności mózgu w przetwarzaniu informacji oraz zdobytemu z wiekiem doświadczeniu. Geometryczne rozumowanie człowieka byłoby więc stopniowym wzmacnianiem zdolności obecnych u innych naczelnych, a silniejsza „symboliczność” dorosłych ludzi – raczej nabyta niż wrodzona.
Autorzy publikacji w PNAS zaznaczają jednak, że to nie koniec badań. Wciąż nie wiadomo dokładnie, jak mózgi naczelnych potrafią rozpoznać ten sam kształt bez względu na to, jak bardzo jest on np. obrócony. Naukowcy mają kilka hipotez: być może umysł tworzy uproszczony „szkielet” figury, oddający jej ogólny zarys, albo po prostu ocenia odległości między jej częściami. Na razie są to jednak tylko przypuszczenia, które trzeba sprawdzić w kolejnych eksperymentach.
Sięgnij do źródeł
Badania naukowe: Continuity in geometric intuition between humans and monkeys