Czy UE zniechęci Polaków do korzystania z foliówek

Torbacz polski
Unia Europejska chce odzwyczaić swoich obywateli od korzystania w sklepach z plastikowych toreb na zakupy. Z nami nie pójdzie jej łatwo, bo Polak do foliówki jest przywiązany wyjątkowo.
Statystyczny Polak w ciągu roku zużywa ok. 450 plastikowych jednorazówek i około 50 plastikowych toreb wielokrotnego użytku.
Jeffrey Phelps/Aurora Creative/Getty Images

Statystyczny Polak w ciągu roku zużywa ok. 450 plastikowych jednorazówek i około 50 plastikowych toreb wielokrotnego użytku.

Plastikowe torebki trafiają do morza, gdzie stanowią dramatyczne zagrożenie dla żyjących tam zwierząt.
Pierre Huguet/Bios/EAST NEWS

Plastikowe torebki trafiają do morza, gdzie stanowią dramatyczne zagrożenie dla żyjących tam zwierząt.

audio

AudioPolityka Adam Grzeszak - Torbacz polski

W dziale warzywnym każdego sklepu samoobsługowego najbardziej pożądanym towarem są zrywki, czyli cieniutkie torby foliowe. Potrzeba ich wiele. Bierzemy jedną cebulę – torebka, na wagę i do koszyka. Dwie marchewki – do kolejnej torebki. Trzy pomidorki, następna. Kapusta kiszona luzem – tu trzeba przynajmniej dwie torebki, na wszelki wypadek, bo któraś może pęknąć. Potem do jeszcze jednej, takiej solidniejszej, i dobrze zawiązać, by nie przeciekało.

Przy kasie leżą kolejne naręcza plastikowych toreb, tych grubszych wielorazowych i cieńszych jednorazówek. Zwykle trzeba za nie zapłacić, ale kosztują grosze, więc nie ma się co zastanawiać. Nawet po niewielkich zakupach w domu piętrzą się stosy toreb i torebek. Lądują najczęściej w kuble. Spełniły zadanie, nic nie kosztowały, więc nic nie są warte. Przy kolejnych zakupach weźmie się nowe. Handlowcy dają je chętnie, bo jedna cienka torebka na rolce kosztuje ich ok. 2 gr, solidniejsza jednorazówka 6–9 gr w zależności od udźwigu. „Aż miło pakować” – jak reklamuje się jeden z dystrybutorów produktów do pakowania. Klient z torbą to klient zadowolony. Wiadomo, że nie wyjdzie ze sklepu z pustymi rękami. A jeśli na torbie będzie reklama sklepu, to korzyść będzie podwójna.

Foliowi zabójcy

Statystyczny Polak w ciągu roku zużywa ok. 450 plastikowych jednorazówek i około 50 plastikowych toreb wielokrotnego użytku. Należymy do europejskich rekordzistów. Nawet Czesi, Rumuni i Bułgarzy używają ich mniej. Tymczasem Unia Europejska stawia sprawę jasno: w 2020 r. zużycie nie może być wyższe niż 90 lekkich toreb rocznie, a w 2025 r. ma dojść do 40. Dla nas to drakońskie żądanie i aż trudno uwierzyć, że statystyczny Duńczyk zużywa rocznie 4 jednorazówki (plus 75 wielokrotnego użycia). We Francji od lipca z wielu placówek handlowych mają zniknąć lekkie torby plastikowe, także zrywki. Zamiast tego będą torby papierowe, a przy kasie klient może kupić torbę wielokrotnego użytku. W niektórych krajach, m.in. w Australii, Japonii, Nowej Zelandii, RPA, już od dawna obowiązuje całkowity zakaz używania toreb foliowych, bo łatwo zamieniają się we fruwające śmieci, które trafiają do morza, gdzie stanowią dramatyczne zagrożenie dla żyjących tam zwierząt.

Także unijny ustawodawca w plastikowych jednorazówkach widzi głównie potencjalne śmieci, które w naturalny sposób rozłożą się w środowisku dopiero po kilkuset latach. Nigdzie nie stworzono efektywnego systemu ich zbiórki i recyklingu. Dlatego każdy kraj musi zdecydować sam, jak sobie z tą sprawą poradzi, by osiągnąć wymagany cel. Zalecane jest użycie środków ekonomicznych – cen, podatków, opłat. W ostateczności zakazów.

Ratowanie jednorazówek

Polska wybrała opłaty. W Sejmie kończą się prace nad nowelizacją ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, która przewiduje, że lekkie plastikowe torby na zakupy zostaną obłożone obowiązkową opłatą recyklingową w wysokości maksymalnie 1 zł. Obowiązek obejmie cały handel, niezależnie od sprzedawanych towarów. Także apteki czy księgarnie, nawet handel internetowy. Opłata ma trafiać na konto Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Handlowcy pomysł przyjęli bez entuzjazmu, choć oficjalnie nikt nie jest przeciw.

Zwłaszcza międzynarodowe sieci, które poznały już ostrzejsze antytorbowe działania władz na rynkach Europy Zachodniej. Wszyscy wiedzą, że dziś rządzi ekologia, a jednorazówki są coraz gorzej postrzegane także przez klientów. Dlatego niektóre sieci składają własne solenne zobowiązania, jak np. Carrefour, który na szczycie klimatycznym w Marrakeszu zapowiedział, że do 2020 r. całkowicie wyeliminuje jednorazówki ze swoich sklepów we wszystkich krajach.

W sklepach Intermarché i Bricomarché już od 7 lat lekkie torby foliowe są odpłatne. Decyzję o pobieraniu opłat podjęliśmy zgodnie z naszą polityką środowiskową, aby ograniczyć ich nadmierne używanie – przekonuje Bartłomiej Tarłowski, PR manager sieci. – Propagujemy korzystanie z toreb wielokrotnego użytku, jak również toreb papierowych, wyprodukowanych z wykorzystaniem surowców wtórnych. Dr Maria Andrzej Faliński, ekspert w dziedzinie handlu, nie kwestionuje potrzeby ograniczania stosowania toreb, choć uważa, że problem został nadmiernie rozdmuchany. – Torby to zaledwie ok. 1 proc. odpadów plastikowych, jakie powstają w handlu. Racjonalniejsze byłoby zająć się wszystkimi opakowaniami plastikowymi – przekonuje.

Handlowcy mają dziś większe zmartwienie niż torby – zakaz handlu w niedziele. Dlatego ograniczenia w dziedzinie toreb przyjmują spokojnie. Wiedzą, że i tak zapłacą za to klienci. – W Polsce zużywa się rocznie ok. 12–13 mld torebek różnego rodzaju, więc nawet jeśli ich zużycie spadnie, wpływy z tytułu opłat i tak będą znaczne – wyjaśnia Faliński. Handlowców bardziej martwi system poboru opłaty i nadzoru. To kolejny uciążliwy obowiązek administracyjny. – Zabiegamy o to, by poszczególne sieci mogły centralnie składać raporty i rozliczać się z opłat, a nie w każdym województwie osobno. Ważne też, byśmy mogli to robić drogą elektroniczną – wyjaśnia Renata Juszkiewicz, prezes Polskiej Organizacji Handlu i Dystrybucji. Chciałaby się też dowiedzieć, ile konkretnie trzeba będzie za torbę zapłacić. Bo chyba nie złotówkę.

Czytaj także

Aktualności, komentarze

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną