Polacy - mistrzowie znaczka pocztowego

Znaczenie znaczka
Nawet jeśli jego czas się kończy, w swoich ostatnich dniach znaczek pocztowy żyje pełnią życia – wywołując silne emocje. Dobre i złe.
Znaczek Jacka Konarzewskiego przedstawiający Czesława Niemena został wydrukowany poza planem emisji, w reakcji na śmierć artysty. Autorką fotografii jest Małgorzata Niemen.
Polityka

Znaczek Jacka Konarzewskiego przedstawiający Czesława Niemena został wydrukowany poza planem emisji, w reakcji na śmierć artysty. Autorką fotografii jest Małgorzata Niemen.

W Polsce treść znaczków uzgadnia się w demokratycznym procesie. Od lat 90-tych wniosek o uhonorowanie na nich ważnego tematu może złożyć każdy obywatel.
Leszek Zych/Polityka

W Polsce treść znaczków uzgadnia się w demokratycznym procesie. Od lat 90-tych wniosek o uhonorowanie na nich ważnego tematu może złożyć każdy obywatel.

Na znaczkach Jacka Konarzewskiego 'Skate' i 'Rolki' z cyklu 'Sporty młodzieżowe' znalazł się syn artysty, Jan. Dziś sam jest grafikiem i projektantem znaczków.
Leszek Zych/Polityka

Na znaczkach Jacka Konarzewskiego "Skate" i "Rolki" z cyklu "Sporty młodzieżowe" znalazł się syn artysty, Jan. Dziś sam jest grafikiem i projektantem znaczków.

Annie Niemierko w dzieciństwie znaczki kojarzyły się z łazienką. I z niedogodnościami: ręce trzeba myć nad wanną, bo umywalka jest wypełniona wodą, w której unoszą się kolorowe papierki i odklejone od nich strzępki kopert. Tata Anny, namiętny filatelista, w systemie umywalkowo-łazienkowym poszerzał swoje zbiory.

Innym znaczki kojarzą się z samotnością, z klaserową mutacją mola książkowego ślęczącego z lupą wśród zakurzonych regałów. Jeszcze innym służą za matrycę marzeń o egzotycznych podróżach, baśniowych zabytkach – o tym, co nieosiągalne, bo odległe lub minione.

Całkiem współczesny znaczek jest jednak bytem, który ciągle się zmienia, żyje, potrafi poruszać. Polscy projektanci uchodzą za najsprawniejszych na świecie w dziedzinie twórczego zagospodarowania powierzchni trzynastu centymetrów kwadratowych (to najczęstszy rozmiar znaczka). Potwierdzają to zbierane przez nich nagrody na międzynarodowych konkursach sztuki filatelistycznej. Mały papierowy prostokąt często wzbudza silne emocje nawet zanim w ogóle powstanie.

Mały znaczek, wielkie sprawy

Publikowany w milionowych nakładach znaczek pocztowy ma oczywisty walor środka propagandy. Pierwszy papierek potwierdzający dokonanie opłaty za przesyłkę, wydany w 1840 r. w Wielkiej Brytanii, zadrukowano podobizną królowej Wiktorii. Od tamtej pory z tej formy popularyzacji własnego wizerunku i przekonań skwapliwie korzystali władcy w różnych częściach świata.

Jak pisze Monika Milewska w książce „Bogowie u władzy”, wydana we Włoszech Mussoliniego seria filatelistyczna z okazji dwutysiąclecia urodzin cesarza Augusta (do którego z upodobaniem porównywał się duce) zaopatrzona została w cytaty z „Res gestae divi Augusti” – sporządzonego przez cesarza spisu jego własnych dokonań. „Oczywiście wszystkie umieszczone na znaczkach cytaty odnosiły się w równym stopniu do czynów Augusta, jak i do jego współczesnego awatara” – podkreśla Milewska. Władze PRL czciły znaczkami kolejne rocznice urodzin Stalina i podnosiły morale narodu wypuszczając bloczki z podpisem „Wspólnym wysiłkiem zbudujemy Polskę Ludową”.

We współczesnej Polsce treść znaczków uzgadnia się w procesie bardziej demokratycznym. Od lat 90. wniosek o uhonorowanie na nich ważnego tematu może złożyć każdy obywatel. – Ludzie chętnie się w to angażują – mówi Joanna Nowicka z biura filatelistyki Poczty Polskiej. – Wpływa do nas 200–300 wniosków rocznie. Do wielu dołączone są wielostronicowe uzasadnienia – choć zdarzają się i lakoniczne prośby, by uczcić 200 rocznicę odkrycia krzemionek. Poczta pyta także ministerstwa i instytucje państwowe, czy przewidują ważne uroczystości, programy unijne, które należy spopularyzować.

 

Propozycje tematów – wraz z rekomendacjami urzędników poczty – trafiają do ministra administracji i cyfryzacji, który ostatecznie wybiera tematy do druku lub poddaje je modyfikacji. Na przykład Poczta proponuje serię „Pająki”, a minister precyzuje: pająki, ale chronione, bo jest ich tylko osiem – niech znaczek spełni funkcję edukacyjną i zabezpieczy je przed zagładą. Poczta proponuje „Grzyby polskie”, a minister: grzyby, ale z podziałem na trujące i jadalne. – Treść znaczków musi być poprawna ideologicznie i związana z tematyką kraju. Jeśli dotyczy rocznic, to przede wszystkim tych okrągłych – podkreśla Joanna Nowicka.

Najwięcej propozycji zgłaszają przedstawiciele związku filatelistów i stowarzyszeń kombatantów. Polskim znaczkom trudno więc uciec przed tematyką bogoojczyźnianą. Z drugiej strony, jak podkreśla grafik współpracujący z Pocztą, martyrologiczne i umacniające dumę narodową propozycje są i przez decydentów traktowane szczególnie łaskawie. Przeglądając kolejne edycje Katalogu Polskich Znaczków Pocztowych łatwo dostrzec, że serie upamiętniające rocznice pontyfikatu Jana Pawła II i innych ważnych kościelnych wydarzeń to stały punkt planów emisji niezależnie od tego, czy władzę sprawuje prawica, czy lewica.

 

Czytaj także

Ważne tematy społeczne

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną