Syryjscy alawici żyją w strachu

Sekta duchów
Chrześcijanie do Libanu, alawici do piachu: takiego finału wojny domowej obawiają się syryjskie mniejszości. Upadek reżimu Baszara Asada grozi zagładą jednej z najbardziej zagadkowych sekt religijnych świata.
O doktrynie alawickiej słychać rzeczy niesamowite. Trudno je weryfikować, gdyż wersja na użytek profanów może się znacznie róznić od wersji dla wiernych.
Ed Kashi/Corbis

O doktrynie alawickiej słychać rzeczy niesamowite. Trudno je weryfikować, gdyż wersja na użytek profanów może się znacznie róznić od wersji dla wiernych.

Grób Hafeza Asada w Qardaha.
Ed Kashi/Corbis

Grób Hafeza Asada w Qardaha.

Płonący portret Baszara Asada w Aleppo. Epoka rządów alawitów dobiega ponurego końca.
BULENT KILIC/AFP/Forum

Płonący portret Baszara Asada w Aleppo. Epoka rządów alawitów dobiega ponurego końca.

Logo alawitów.
AN

Logo alawitów.

Chrześcijan żyje w 20-milionowej Syrii ok. 10 proc., głównie prawosławnych. Alawici są trochę liczniejsi, ale różnica między nimi a wszystkimi innymi mniejszościami jest zasadnicza: to alawici od dziesiątków lat są opoką systemu. Alawitą jest obecny prezydent Baszar Asad. Alawitą był jego ojciec i poprzednik Hafez, który doszedł do władzy drogą puczu w 1970 r. i rządził Syrią do śmierci w 2000 r. Alawici obsadzali kluczowe stanowiska w socjalistycznej monopartii Baas, w państwie, armii i specsłużbach. W ten sposób zdominowali większość, którą w Syrii tworzą sunnici (ok.70 proc.). Alawici stanowią wreszcie trzon znienawidzonych bojówek szabiha, brutalnie pacyfikujących zbuntowane rejony kraju.

Na Bliskim Wschodzie tożsamość religijna jest równie ważna jak etniczna, plemienna, klanowa czy polityczna. Póki tamtejsze dyktatury są w stanie kontrolować społeczeństwa i zapewnić chwiejną równowagę strachu, napięcia na tle tożsamości są tłumione. Ale kiedy reżim słabnie, rośnie ryzyko wybuchu. Tak jest teraz w Syrii. Jeśli reżim Asada upadnie, dojdzie do wyrównywania rachunków krzywd. Kto z funkcjonariuszy reżimu nie ucieknie albo nie przejdzie na stronę opozycji, musi się liczyć z najgorszym.

Dlatego nawet wśród alawitów, beneficjentów systemu, zaczynają się dyskusje o granicach lojalności wobec reżimu Asada. Ale jawnych krytyków jest wciąż niewielu i szybko milkną w obawie o życie. Natomiast w opozycyjnej Narodowej Radzie Syryjskiej na 310 jej członków alawitów jest ponoć zaledwie 10. Tu dominują sunnici, tak jak w kraju.

Skąd pochodzą alawici

Dla sunnitów alawici są podejrzani nie tylko politycznie, lecz także religijnie. Bo dla nich to łże-muzułmanie. Sami alawici uważają się za umiarkowanych szyitów. To gałąź islamu znana w świecie przede wszystkim z Iranu ajatollahów. Sunnici to główny nurt islamu, ale obok nich są szyici i inne drobniejsze odłamy. Ten podział islamu przypomina sytuację w chrześcijaństwie, które też uległo rozbiciu na większe i mniejsze wspólnoty, z wszystkimi tego dobrymi i złymi konsekwencjami.

W islamie poszło o sukcesję po śmierci czwartego kalifa Alego (VII w.). Ten zięć proroka Mahometa, założyciela islamu, był uważany za prawowitego zwierzchnika wszystkich muzułmanów. Jego następca już nie przez wszystkich, gdyż nie był potomkiem Alego. Stronnictwo broniące praw Alego to właśnie szyici. Są większością w Iranie i Iraku. Nazywają Alego pierwszym imamem. W tradycji szyickiej wylicza się 11 imamów, którzy przewodzili szyitom przez wieki. Wszyscy byli święci, ale szyici czekają na powtórne przyjście dwunastego. Ów Muhammad ibn al-Hassan zniknął w IX w., ale wciąż żyje w ukryciu. Powróci jako Mahdi, odpowiednik Mesjasza. Według niektórych mistycznych spekulacji, ma wrócić razem z prorokiem Isą (Jezusem) i zaprowadzić na całym świecie pokój i sprawiedliwość. W nazwie alawitów odnajdujemy właśnie imię Alego.

Sekta rozwinęła się w IX w. wokół nauk Muhammada ibn Nusajra (stąd nazywana też bywa nusajrytami) i skonsolidowała się w X w. Prześladowali ją i krzyżowcy, i współwyznawcy muzułmanie pod wodzą Mameluków i Osmanów. Znaleźli schronienie w górach Syrii i nad wybrzeżem Morza Śródziemnego, gdzie żyją do dziś w rejonie miasta Latakia. Owiana tajemnicą doktryna religijna alawitów jest tak osobliwa, że niektórzy szyci uważają ich za ekstremistów, a sunnici za heretyków. Bo Alego czczą jak boga, co w ściśle monoteistycznym islamie jest szokiem. O doktrynie alawickiej słychać rzeczy niesamowite. Trudno je weryfikować, gdyż wersja na użytek profanów może się znacznie różnić od wersji dla wiernych. Tajemniczość, jaką alawici otaczają swą wiarę, nie powinna tak bardzo dziwić.

Po pierwsze, szyizm jest mistyczny, zawiera domieszkę misteryjnych religii starożytnej Persji, oddzielających wtajemniczonych od niewtajemniczonych. Po drugie, burzliwe dzieje polityczne i religijne tego regionu sprzyjały maskowaniu głębokiej tożsamości. Było ono techniką przetrwania, nazywaną w Koranie takijja, a w naszym kręgu czasem „ketmanem”. Ta sama historia sprzyjała też stapianiu się w jednym tyglu różnych religijnych składników.

U alawitów ta mieszanka jest piorunująca. Nie dość, że znajdziemy w niej ubóstwienie Alego, to jeszcze wiarę w wędrówkę dusz, czyli reinkarnację, kojarzącą się raczej z Indiami i Platonem oraz jego uczniami, a także ze starożytną astrologią niż z islamem. Alawici wierzą, że człowiek musi się siedem razy pojawić na świecie w drodze do gwiezdnego „nieba”. Są też wpływy chrześcijańskie. Alego alawici włączają do rodzaju swojej Trójcy Świętej, w której prócz niego figurują Mahomet i Salman Al-Farsi (Salman Pers), jeden z towarzyszy Proroka. Taki kult jednostek jest trudny do przyjęcia dla sunnitów. Dla nich święty jest tylko Bóg.

Na dodatek alawici, choć określają się jako muzułmanie, nie praktykują zbiorowych piątkowych modłów, nie mają meczetów i liczących się teologów. Traktują liberalnie inne nakazy wiary muzułmańskiej, w tym ramadan (miesięczny post) i pielgrzymkę do Saudii, kolebki islamu. Bywa, że jawnie piją alkohol. A kobiety bez chust czy zasłon twarzy i w obcisłych dżinsach są u nich czymś normalnym. Sekta obchodzi święta muzułmańskie, lecz także odpowiednik Bożego Narodzenia. Alawici często noszą chrześcijańskie imiona. Islam respektuje elementy tradycji żydowskiej i chrześcijańskiej. Jezus (Isa) i Maria są szanowani, ale Jezus dla muzułmanina jest jedynie jednym z proroków, a nie Bogiem.

 

Czytaj także

Ważne w świecie

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną