Świat

Kiedy wizja jest prowizją

Sandel: Sokrates na Harvardzie

materiały prasowe
Jaka jest różnica między społeczeństwem a społeczeństwem rynkowym? Taka sama jak między krzesłem a krzesłem elektrycznym. Filozof Michael J. Sandel pyta – i nie błądzi.

Szczupły mężczyzna o łagodnym głosie wygląda niczym typowy jajogłowy ze Wschodniego Wybrzeża, postać z filmów Woody’ego Allena. Swobodnie przechadza się po podium wielkiego audytorium Uniwersytetu Harvarda i opowiada gawędziarskim tonem przewrotne historyjki. Nakłania studentów, by śmiało wydawali osądy w kwestiach etycznych, nie chowając się za fałszywą moralność. Przykłady czerpie z życia politycznego i społecznego, konstruuje z nich dylemat moralny i stara się go rozstrzygnąć, odwołując się do dorobku wybitnych filozofów takich jak Arystoteles, John Stuart Mill czy Immanuel Kant. Chodzi mu o pobudzanie dialogu obywatelskiego. Demokracja bowiem – twierdzi – musi żyć z niepewnością swych sądów moralnych.

Oto małżeństwo niemogące mieć dzieci wynajmuje za 10 tys. dolarów surogatkę, której wszczepiona zostaje cudza zapłodniona komórka jajowa. Po porodzie kobieta zmienia zdanie, rezygnuje z pieniędzy i chce zatrzymać dziecko. Małżonkowie wnoszą pozew. Jaki wyrok wydaliby studenci jako sędziowie i jak by go uzasadnili? Czy sprzedając swoją zdolność do rozrodu, matka zastępcza świadczy taką samą usługę jak każda inna? Czy można usprawiedliwić torturowanie (np. terrorystów albo porywaczy dzieci) w celu ochrony wyższego dobra? Czy w razie potrzeby ukradłbyś lekarstwo, którego potrzebuje twoje dziecko, żeby przeżyć? Czy patriotyzm jest cnotą? Wideokonferencja pozwala wziąć udział w dyskusji po wykładzie także studentom z Sao Paulo, New Delhi, Szanghaju i Tokio.

Od czasów rzymskich mówi się, że pieniądze nie śmierdzą. Czy zatem są moralnie neutralne?
Michael J. Sandel: Nie, pieniądze to coś więcej, zwłaszcza gdy proces kupna i sprzedaży wykracza poza sferę dóbr materialnych. Dopóki chodzi o określenie uczciwej ceny rynkowej za płaskie monitory, samochody czy filiżankę kawy, dopóty pozostają być może w miarę neutralne. Gdy jednak chodzi o dystrybucję dóbr niematerialnych, takich jak zdrowie, edukacja, środowisko naturalne, sprawiedliwość, obywatelstwo czy stosunki międzyludzkie, z pewnością pieniądze tę neutralność tracą.

 

Pełna wersja artykułu dostępna w 51/52 numerze "Forum".

Warte przeczytania

Reklama

Codzienny newsletter „Polityki”. Tylko ważne tematy

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość potwierdzającą.
By dokończyć proces sprawdź swoją skrzynkę pocztową i kliknij zawarty w niej link.

Informacja o RODO

Polityka RODO

  • Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Polityka Sp. z o.o. SKA z siedzibą w Warszawie 02-309, przy ul. Słupeckiej 6. Przetwarzamy Twoje dane w celu wysyłki newslettera (podstawa przetwarzania danych to konieczność przetwarzania danych w celu realizacji umowy).
  • Twoje dane będą przetwarzane do chwili ew. rezygnacji z otrzymywania newslettera, a po tym czasie mogą być przetwarzane przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń.
  • Podanie przez Ciebie danych jest dobrowolne, ale konieczne do tego, żeby zamówić nasz newsletter.
  • Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia swoich danych oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Czytaj także

Świat

CZECHY: Bezlitośni komornicy

Huragan, który niedawno uderzył w Morawy, nie tylko pozrywał tysiące dachów, lecz także odsłonił patologię czeskiej branży komorniczej, ścigającej za długi nawet dzieci.

Tomasz Maćkowiak
02.08.2021
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną