Miej własną politykę.

Pierwszy miesiąc prenumeraty tylko 11,90 zł!

Subskrybuj
Świat

Kameleon brazylijski

BRAZYLIA: Paradoksy rasy

Brazylia była ostatnim krajem zachodniej półkuli, który aktem abolicji z 1888 r. wyzwolił niewolników. Brazylia była ostatnim krajem zachodniej półkuli, który aktem abolicji z 1888 r. wyzwolił niewolników. Mario Tama / Getty Images
Czy można zmienić rasę? Tysiące brazylijskich polityków i działaczy dowodzi, że tak. Przynajmniej na papierze.
Slogan o Brazylii jako „demokracji rasowej” stworzyli potomkowie konkwistadorów i plantatorów, by przypieczętować na zawsze dominację białych.Pilar Olivares/Reuters/Forum Slogan o Brazylii jako „demokracji rasowej” stworzyli potomkowie konkwistadorów i plantatorów, by przypieczętować na zawsze dominację białych.

Złośliwi mówią o nich kameleony. A cała rzecz, jak się wydaje, należy do gatunku kuriozów. Z pewnością są takie przypadki, warto jednak patrzeć na sprawę jak na zwiastun lub znak społecznej zmiany.

Oto 42 tys. (!) kandydatów tuż przed listopadowymi wyborami lokalnymi w Brazylii postanowiło zmienić… przynależność rasową. To aż jedna czwarta ubiegających się o reelekcję. Od 2014 r. prawo wyborcze tego kraju obliguje kandydatów do deklarowania przynależności rasowej. Można być białym (branco), czarnym (negro), brązowym (pardo), czyli rasy mieszanej – w Brazylii znaczy to zazwyczaj posiadanie afrykańskich przodków, rzadziej rdzennych mieszkańców Ameryki Południowej; można też zadeklarować się jako autochton lub żółty (Azjata).

Ale czy można być za każdym razem kimś innym? I to w obszarze tożsamości, której przecież człowiek raczej nie wybiera? W Brazylii można. Amerykańska kultura popularna przynosi czasem obrazy bohaterów kina, którzy próbują się „wybielać”. Zabiegają, by w przesyconym rasistowskimi uprzedzeniami społeczeństwie postrzegano ich jeśli nie jako białych, to chociaż mniej czarnoskórych. Brazylijski kameleon polityczny działa inaczej: staje się to jaśniejszy, to znów ciemniejszy – zależy od okoliczności.

Największy odsetek wśród tych politycznych kameleonów stanowią ci, którzy z białych stali się brązowi – 36 proc. Z kolei 30 proc. to brązowi, którzy zdecydowali się „wybielić”; 22 proc. to czarni, którzy określili się teraz jako brązowi lub brązowi jako czarni. Po raz pierwszy w historii liczba kandydatów mających afrykańskie korzenie przewyższyła minimalnie liczbę kandydatów określających się jako biali.

Po co jednak w ogóle rozmawiać o rasie, podkreślać rasę czy zmieniać rasę w kraju, który od dziesięcioleci szczyci się tym, że jest „demokracją rasową”?

Polityka 52.2020 (3293) z dnia 20.12.2020; Świat; s. 84
Oryginalny tytuł tekstu: "Kameleon brazylijski"
Reklama