Zatoka Meksykańska - plama nie taka straszna

Odplamianie i wybielanie

Dopiero 86 dni po eksplozji na platformie wiertniczej Deepwater Horizon inżynierom koncernu BP udało się wreszcie zatkać szyb w Zatoce Meksykańskiej. Po wielu nieudanych próbach zdołali osłonić ujście odwiertu stalową kopułą, a następnie wpompować do szybu kilka ton tzw. płuczki wiertniczej, cieczy przypominającej gęste błoto, która wepchnęła ropę z powrotem do złoża. Ujście zabetonowano, jednocześnie trwają prace nad dwoma odwiertami awaryjnymi, które mają wgryźć się w główny szyb po bokach i umożliwić jego ostateczne zamknięcie. „Długa bitwa z wyciekiem nareszcie dobiega końca” – ogłosił 4 sierpnia Barack Obama, który z powodu katastrofy naftowej od tygodni tracił poparcie w sondażach.

Ale prawdziwe zaskoczenie przyniósł tego samego dnia amerykański Zarząd Oceaniczny i Atmosferyczny (NOAA). W raporcie przygotowanym w sam raz na zatkanie szybu rządowa agenda ogłosiła, że 74 proc. ropy z wycieku nie stanowi już zagrożenia ekologicznego – została albo zebrana, spalona i rozpuszczona podczas akcji ratunkowej (33 proc.), albo sama wyparowała, rozpuściła i rozproszyła się w wodzie (41 proc.). Szybkość, z jaką znika plama ropy w Zatoce Meksykańskiej, zakrawa na cud, zwłaszcza jeśli wziąć pod uwagę dramatyczny ton doniesień z ostatnich tygodni – opowieści o najgorszej katastrofie ekologicznej w dziejach, końcu rybołówstwa w Luizjanie i czarnych plażach w Alabamie. Tragedia odwołana?

Matka Natura z odsieczą

Wielu uczonych uważa, że w raporcie NOAA więcej jest rządowej propagandy niż rzetelnej nauki. W miarę pewne są szacunki zanieczyszczeń usuniętych przez ratowników. Pozostałe wyliczenia obciążone są olbrzymim marginesem błędu, bo brakuje pełnej wiedzy o procesach zachodzących w wodzie. Podczas akcji oczyszczania zastosowano na przykład rekordowe ilości – blisko 7 mln litrów – tzw. dyspersantów, czyli chemikaliów rozbijających plamy ropy na mniejsze, łatwiej rozpuszczalne w wodzie zlepki. Producenci tych substancji zapewniają, że nie zagrażają one zdrowiu ani środowisku. Co mogą jednak wiedzieć o skutkach stosowania dyspersantów na tak bezprecedensową skalę? I dalej, czy ropa, której nie widać, nie zagraża już środowisku?

Wszyscy zgadzają się co do jednego: miną lata, zanim naukowcy ogarną i opiszą skutki wycieku w Zatoce Meksykańskiej. Już dzisiaj raport NOAA, nawet jeśli niektóre zawarte w nim liczby budzą wątpliwości, prowadzi jednak do ważnych konkluzji. Pierwsza zaskakuje niemile: mimo wielkiego zaangażowania środków prywatnych i publicznych rola człowieka w usuwaniu skutków katastrofy okazała się stosunkowo niewielka. Zamiast kawalerii, jak bywa w klasycznych westernach, z odsieczą przyszła Matka Natura. Na szczęście – i to jest drugi, tym razem optymistyczny wniosek – ekosystem Zatoki Meksykańskiej wystawiony na próbę pokazał swoją niezwykłą odporność.

Missisipi, największa rzeka zasilająca akwen, każdej minuty wtłacza do zatoki więcej zanieczyszczonej wody niż cała ilość ropy, jaka wydostała się z uszkodzonego odwiertu. Co roku do zatoki w sposób całkowicie naturalny trafia około miliona baryłek ropy, jedna piąta wycieku spowodowanego przez BP. Poddany takim bodźcom ekosystem uodpornił się i wypracował metody radzenia sobie z kłopotami, jak choćby za pomocą bakterii rozsmakowanych w ropie. Czy te mechanizmy samoobronne środowiska okażą się jednak wystarczająco silne, by doprowadzić do pełnej regeneracji zatoki? Czy też tym razem interwencja człowieka była tak duża, że wywoła trwałe zmiany?