Stoicyzm: czym tak naprawdę jest i jak go dziś praktykować. Nawet nie wiesz, że to robisz

Jak odnaleźć spokój i szczęście? Właśnie to tytułowe pytanie jest jednym z najczęstszych motorów, który napędza zainteresowanie współczesnych ludzi filozofią stoicką.

Dr Tomasz Mazur, nasz rozmówca, filozof i popularyzator tej doktryny, w najnowszym odcinku „Podkastu psychologicznego” opowiada o tym, na ile oczekiwania jej początkujących adeptów mają szanse na spełnienie.

Czym dokładnie jest stoicyzm? To nurt filozoficzny zapoczątkowany ponad 300 lat przed naszą erą przez Fenicjanina Zenona z Kition. Jak głosi jedna z wersji opowieści, początkowo był on prężnie działającym kupcem. W katastrofie morskiej stracił cały majątek i ten kryzys miał radykalnie zmienić jego podejście do rzeczywistości. Zaczął zgłębiać zainteresowanie filozofią, w szczególności dorobkiem Sokratesa, i głosić nauki, już w Atenach, w dostępnym dla każdego półotwartym budynku zwanym „stoa”. Stąd nazwa stworzonej przez Zenona i rozwijanej przez jego uczniów filozofii.

Jej najogólniejsze założenia mówią, że człowiek powinien żyć w zgodzie z naturą, a w codziennych działaniach kierować się rozumem i etyką. Ważną umiejętnością, nad którą należy pracować, jest rozróżnianie między tym, co jest od człowieka niezależne, i tym, na co ma wpływ, a także odróżnianie faktów od interpretacji i ocen.

Takie nastawienie sprzyja rozwijaniu odpowiedzialności za siebie i może się kojarzyć z propozycjami formułowanymi przez współczesne szkoły psychoterapeutyczne, zwłaszcza psychoterapię poznawczo-behawioralną. I słusznie, bo jej twórcy przyznawali się do inspiracji myślą stoików. Z niej samej płynie wiele praktycznych wskazań: jak panować nad emocjami (tymi uchodzącymi za destrukcyjne, jak gniew, ale i tzw. pozytywnymi, jak euforyczna radość, bo i ona potrafi sprowadzać na manowce) i jak poszukiwać harmonii w świecie.

A także jak uczyć się dobrze myśleć. Co bez wątpienia jest jedną z najcenniejszych kompetencji przydatnych w radzeniu sobie ze światem i sobą samym. Następcy Zenona proponowali bardzo konkretne ćwiczenia, które mogą w tym być pomocne. O nich też usłyszycie w tym odcinku naszego podkastu.