Gra o Chiny i przegapiona potęga Mao. To jeden z największych błędów w polityce zagranicznej USA

Relacje z Chinami. Od utraty Państwa Środka do dyplomacji pingpongowej.

Zawiłe relacje z Czang Kaj-szekiem. Franklin D. Roosevelt wierzył, że Republika Chińska Czang Kaj-szeka stanie się supermocarstwem in spe oraz filarem wpływów USA w Azji. Wojna domowa w Państwie Środka, eksplodująca niedługo po zastąpieniu Roosevelta przez Harry’ego Trumana, skorygowała te plany. Nowy prezydent i jego główny polityczny i wojskowy doradca George Marshall interesowali się Azją bez porównania mniej od FDR. Ważna była dla nich przede wszystkim Europa, a w obliczu zimnej wojny uważali za niemożliwe jednakowe angażowanie się na obu kontynentach.

Pomoc wojskową dla Czanga ograniczono do minimum, w pewnym momencie nakładając wręcz embargo. Jednocześnie Amerykanom, tradycyjnie zainteresowanym Chinami oznajmiono, że chiński przywódca otrzymał wielką pomoc, a potem, że jego reżim nie jest wart dalszego wsparcia. Taki cel miała sławna i nagłaśniana w latach 1945–47 chińska misja Marshalla. Prezydent i generał nie wierzyli przy tym w możliwość zwycięstwa komunistów Mao Zedonga. Sądzili, że klęska republiki przynieść może co najwyżej pogłębiony chaos. Był to jeden z największych błędów w całej polityce zagranicznej USA.

Konsekwencją zlekceważenia Mao był wybuch wojny koreańskiej (1950–53). Podobnie jak wietnamska, nigdy by nie wybuchła, gdyby na kontynencie przetrwał rząd Czang Kaj-szeka. Truman, ze skrajną niechęcią, musiał w tej sytuacji udzielić parasola wojskowego resztkom Republiki Chińskiej, ograniczonej teraz do wyspy Tajwan. VII Flota, która wpłynęła do Cieśniny Tajwańskiej, wykluczyła możliwość komunistycznego desantu, ale – bez zgody Amerykanów – wykluczyła też postulowany przez Kuomintang powrót na kontynent. Płynąca na wyspę pomoc wojskowa i ekonomiczna opłaciła się sowicie. Truman odrzucił wprawdzie ofertę tajwańskiego wsparcia militarnego w Korei, ale przysłani przez Czanga specjaliści umożliwili przesłuchania jeńców z interwencyjnej armii Mao oraz umożliwili ofensywę wywiadowczą przeciw Chińskiej Republice Ludowej.