Europa i przełomowy rok 1918

Ciemny pokój
11 listopada obchodzimy jako dzień odzyskania niepodległości. Ale w tamtym gorącym roku 1918 niepodległość wykluwała się w wielu miejscach Europy. Historia żłobiła nową mapę kontynentu.
Pochód na Nowym Świecie w Warszawie, 17 listopada 1918 r.
Muzeum Niepodległości w Warszawie

Pochód na Nowym Świecie w Warszawie, 17 listopada 1918 r.

Początek wojny – mówił Churchill – to wejście po omacku do ciemnego pokoju. Ale wyjście z ciemności to dla oka najpierw oślepiający blask, a dopiero potem porządkowanie rzeczywistości. I tak też było w listopadzie 1918 r. Za koniec I wojny światowej przyjmuje się dzień 11 listopada, gdy w Compiègne czterej niemieccy emisariusze oraz marszałek Francji i trzej brytyjscy wyżsi oficerowie podpisali warunki zawieszenia broni na froncie zachodnim. Ale to data umowna, bo wojna toczyła się nadal, tyle że w liczbie mnogiej, jako „wojny Pigmejów” – znowu Churchill. W czasie trwającej rok paryskiej konferencji pokojowej, jeszcze wiosną 1919 r., naliczono 21 wojen granicznych między nowo powstałymi państwami. A gdyby dodać wojny domowe – wynik rewolucyjnych przewrotów – to ich liczba byłaby jeszcze większa.

Bolesne narodziny nowej Europy rozpoczęły się na długo przed militarną zapaścią Niemiec na froncie zachodnim późnym latem 1918 r. – jeszcze na fali niemieckich triumfów na froncie wschodnim po wybuchu obu rosyjskich rewolucji w 1917 r. Tamten rok był wprawdzie mniej krwawy niż 1916 r. – z „maszynką do mielenia kości” pod Verdun, bitwą nad Sommą, ofensywą Brusiłowa we wschodniej Galicji i tureckim ludobójstwem na Ormianach – ale już otworzył furtkę do dzielenia starych i tworzenia nowych państw. Początkowo na terenach, skąd Niemcy wyparli armie rosyjskie. Po „akcie dwóch cesarzy” (Wilhelma I i Franciszka Józefa) zapowiadającym w listopadzie 1916 r.

Wykorzystałeś swoją miesięczną pulę 10 tekstów z POLITYKI dostępnych nieodpłatnie w naszym serwisie.
Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną