Recenzja książki: Lyndal Roper, „Lato ognia i krwi. Wojna chłopska w Niemczech 1524–1525”

„Lato krwi i ognia” autorstwa Lyndal Roper nie jest „historią ludową”.

Wydarzenia nazywane wojną chłopską w Niemczech były największym powstaniem w dziejach nowożytnej Europy, które zakwestionowało cały ówczesny porządek społeczny. Śledząc przyczyny i przebieg wojny, australijska historyczka oraz badaczka reformacji dokonała rzeczy niezwykłej, ponieważ udało się jej przekonująco pokazać świat chłopów, ich wyobrażenia i motywacje. Było to wyjątkowo trudne, ponieważ historię tamtych wydarzeń spisali zwycięzcy, którzy pokonanych chłopów opisywali jako bezładną masę ogarniętą szałem niszczenia. Autorka dowodzi, że było inaczej.

Chłopi – kierując się zawartymi w Biblii zasadami równości i braterstwa – chcieli mieć wpływ na sprawowanie władzy (szczególnie na wybór duchownych). Kwestionowali zasadność danin na rzecz szlachty oraz Kościoła. Niektóre ich hasła brzmią aktualnie i dziś – m.in. prawo do korzystania z zasobów naturalnych Ziemi: lasów, rzek, pastwisk. „Lato krwi i ognia” nie jest jednak „historią ludową”, Roper nie idealizuje powstańców i nie przykłada współczesnych miar do tamtych wydarzeń. Zadaje natomiast wiele intrygujących pytań, jak choćby to, czy motorem wielkich buntów jest desperacja. Czy przeciwnie, ludzie chwytają za broń, kiedy mają coś do stracenia i rodzi się świadomość, że ich nadzieje na poprawę losu nie mają szans realizacji.

Lyndal Roper, Lato ognia i krwi. Wojna chłopska w Niemczech 1524–1525, tłum. Marta Fihel, Wydawnictwo Prześwity, Warszawa 2026, s. 512