Jak przywrócono Królestwo Polskie. Czy bez tego w ogóle zdobylibyśmy niepodległość?

Czy 11 listopada 1918 r. byłby możliwy bez 5 listopada 1916 r.? Czy zdobylibyśmy niepodległość, gdyby nie ogłoszone 110 lat temu przywrócenie Królestwa Polskiego?

Latem 1915 r. po wielkim odwrocie armii rosyjskiej ziemie polskie znalazły się pod okupacją Niemiec i Austro-Węgier. Rosjanie zostawiali za sobą zgliszcza, Niemcy i Austriacy wywozili surowce i pozyskiwali siłę roboczą. Nowi okupanci starali się jednak zdobyć choć trochę sympatii ludności. Łagodzili więc brak żywności i opału poprzez koncesje w dziedzinie życia narodowego. To nic nie kosztowało.

Już w listopadzie 1915 r. po raz pierwszy w historii Królestwa Polskiego zezwolono na obchody rocznicy nocy listopadowej, a później – rocznicy wybuchu powstania styczniowego. W maju 1916 r. zezwolono na obchody rocznicy Konstytucji 3 maja. W Warszawie dziesiątki tysięcy ludzi wzięły udział w pochodzie narodowym. Szybko spolonizowano szkolnictwo podstawowe i średnie, a trzy miesiące po zajęciu Warszawy z udziałem władz okupacyjnych uroczyście otwarto nowy rok akademicki na spolonizowanym Uniwersytecie Warszawskim. Austriacy na przełomie 1916 i 1917 r. powołali w Puławach Instytut Naukowy Gospodarstwa Wiejskiego. Zgodzili się także na początku 1918 r. na rozpoczęcie działań, które doprowadziły do powołania w Lublinie Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Nowa gra

Kiedy dotychczasowe sukcesy wojsk państw centralnych nie doprowadziły do przełomu, w 1916 r. Niemcy i Austriacy musieli znaleźć nową strategię prowadzenia wojny. Cesarz Wilhelm II awansował dwóch – jak ich określano – „straszliwych dioskurów”. Stanowisko szefa sztabu armii niemieckiej powierzył zwycięzcy spod Tannenbergu, Paulowi Hindenburgowi. Jego zastępcą mianował Ericha Ludendorffa, który stał się głównym menedżerem wojny odpowiadającym za to, aby armia miała czym walczyć i co jeść.

Tych dwóch szukało sukcesu w wojnie na wschodzie. Niemcy mieli dylemat – w Rzeszy ścierały się dwie strategie wobec Rosji.