Pulsar zaprasza. Spotkanie w Lublinie: „Alfabet przestrzeni. Miasta i regiony w trakcie transformacji”
Słońce i świeże powietrze w mieszkaniach. Odstępy między budynkami takie, aby pozostało dużo miejsca na tereny zielone. Szkoły, przedszkola, żłobki, obiekty sportowe czy miejsca wypoczynku usytuowane tak, by można było dotrzeć do nich pieszo, i podobnie rozmieszczone np. ośrodki zdrowia, sklepy czy punkty usługowe. Ulice, po których poruszają się auta, nie mogą dominować przestrzeni, a te tranzytowe poprowadzone poza terenami mieszkalnymi i rekreacyjnymi.
Takie postulaty pojawiły się w Karcie Ateńskiej powstałej podczas Congrès Internationaux d’Architecture Moderne. Głównym założeniem był funkcjonalny podział miast na cztery główne strefy: mieszkalną, pracy, wypoczynku oraz transportową. Był rok 1933.
Kluczową rolę w pracach nad Kartą odegrał Le Corbusier. Dziesięć lat później rozwinął jej tezy i opublikował „La Charte d’Athènes”. Jego dzieło jest uważane za manifest modernistycznej urbanistyki.
Pomysły na nowe miasta krytykowano. Twierdzono m.in., że luźna zabudowa blokowa osłabia tzw. życie uliczne, umieszczenie w obrębie dzielnic najpotrzebniejszych mieszkańcom punktów handlowych albo usługowych powoduje społeczne podzielenie miasta, czy że przestrzenie wspólne należą w istocie do nikogo i nie wiadomo, kto miałby o nie dbać. W praktyce problem często polegał na tym, że budowano – nawet zgodnie ze wskazówkami zawartymi w Karcie – bloki, ale przestrzeni wokół nich już nie zagospodarowywano.
Tego błędu nie popełnił Bohdan Lachert – projektant Muranowa. „Jest niezwykle wyrazisty. Nie ma drugiego tak rozległego osiedla, które miałoby równie charakterystyczną architekturę jak Muranów Południowy […] – mówiła w jednym z wywiadów Beata Chomątowska, autorka książki „Stacja Muranów”. – Ze względu na swoją przeszłość jest wielowymiarowy, wymyka się jednoznacznym interpretacjom, cały czas poddaje nowe tropy. Budzi kontrowersje, czasem drażni, przeraża, ale też wzrusza i śmieszy”.
W 2016 r. francusko-kolumbijski urbanista prof. Carlo Moreno sformułował koncepcję miasta 15-minutowego. Zakłada ona, że do miejsc zaspokajających większość codziennych potrzeb człowiek powinien móc dotrzeć pieszo lub rowerem w ciągu kwadransa.
Wszystkie te koncepcje miały uczynić miasta bardziej przyjaznymi do życia. Dziś jednak o ich przyszłości decyduje nie tylko sposób organizacji przestrzeni, lecz także głębokie zmiany społeczne i demograficzne.
-
Jak więc projektować miasta odporne na długotrwałe kryzysy? Czy potrafimy dostrzec i wykorzystać potencjał energii ukrytej w istniejących budynkach i infrastrukturze, zamiast skupiać się tylko na nowych inwestycjach?
-
Jak zmiany, które są konieczne, by ograniczyć skutki antropogenicznej zmiany klimatu, wpływają na wewnętrzną migracje i wyludnianie się regionów?
- Co powinno się robić, by transformacja energetyczna do OZE nie budziła obaw i nie pogłębiała nierówności społecznych, lecz tworzyła nowe możliwości rozwoju?
Te pytania będą punktem wyjścia do dyskusji „Alfabet przestrzeni. Miasta i regiony w trakcie transformacji” – kolejnej w cyklu „Podróż po wiedzę”.
Spotkamy się w Lublinie 20 października o godz. 18 w Akademickim Centrum Kultury i Mediów UMCS Chatka Żaka (Idziego Radziszewskiego 16).
Naszymi ekspertami będą:
Magdalena Chawuła – Dyrektorka Programu Ludzie, Miasta, Regiony, Forum Energii
Ekspertka ds. transformacji energetycznej i rozwoju regionalnego, z silnym zainteresowaniem procesem zarządzania zmianą, naukami behawioralnymi i polityką klimatyczną. Była Dyrektorką Śląskiego Biura Regionalnego w Brukseli, Zastępcą Sekretarza Generalnego EURACOAL oraz ekspertem Banku Światowego. Maduże doświadczenie w angażowaniu interesariuszy, analizie polityk europejskich, dialogu z decydentami oraz planowaniu strategicznym, co w 2026 roku zostało docenione i odnotowane w Liście 25 kobiet w energetyce „Forbes Women”. Politolog Uniwersytetu Śląskiego, specjalizację w zakresie globalnej analizy ryzyka i zarządzania kryzysowego zdobyła w Vesalius College w Brukseli.
dr hab. Wojciech Janicki – profesor Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej
Dyrektor Instytutu Geografii Społeczno-Ekonomicznej i Gospodarki Przestrzennej. Naukowo zajmuje się migracjami, polityką migracyjną i demograficzną, problemami globalnymi czy rozwojem regionalnym. Jest członkiem m.in. Komitetu Nauk Demograficznych PAN, Rządowej Rady Ludnościowej, Rady Naukowej Polskiego Towarzystwa Geopolitycznego oraz Commission on Marginalization, Globalization and Regional and Local Responses Międzynarodowej Unii Geograficznej. Autor artykułów i książek, m.in. „Migracje kompensacyjne jako czynnik wzrostu obszarów peryferyjnych. Rola ukrytego kapitału ludzkiego”. Popularyzuje wiedzę geograficzną w podkastach i wykładach, przygotowuje również materiały edukacyjne dla szkół średnich.
dr inż. Jan Kamiński – Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II
Adiunkt w Katedrze Kształtowania i Projektowania Krajobrazu. Zajmuje się krajobrazem miejskim, systemami zieleni oraz zrównoważonym planowaniem przestrzennym. Łączy pracę naukową i dydaktyczną z działaniami na rzecz poprawy jakości przestrzeni publicznych i włączania mieszkańców w ich kształtowanie. Kierownik projektu „Systemy zieleni dla miast na miarę wyzwań XXI w.” (Zielone Sieci) prowadzonym we współpracy z m.in. Urzędem Miasta Lublin oraz Ministerstwem Klimatu i Środowiska, Instytutem Rozwoju Miast i Regionów, Towarzystwem dla Natury i Człowieka i Porozumieniem Rowerowym. W latach 2011–2018 był członkiem Rady Kultury Przestrzeni przy Prezydencie Miasta Lublin.
Krajobrazowe Szachy to niekonfrontacyjna gra edukacyjna, która polega na współpracy przy budowie makiety przestrzeni publicznej do spotkań, zabawy i wypoczynku. Gra się parami w ciszy, bez porozumiewania się słowami. Językiem komunikacji między graczami jest język krajobrazu. Szachownicę zastępuje plansza przypominająca plac budowy. Zamiast czarno-białych figur używa się kolorowych klocków w kształcie drzew, krzewów, małej architektury, budynków, stawów i pagórków.
Krajobrazowe Szachy pomagają:
- poznać język krajobrazu,
- zobaczyć przestrzeń jako sieć relacji,
- doświadczyć dialogu bez konfrontacji,
- poćwiczyć współpracę dla wspólnego dobra.
Twórcą „Krajobrazowych szachów” jest Marcin Skrzypek. Prowadzi Pracownię dla Edukacji o Kulturze Przestrzeni w Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN”. Jest autorem „Atlasu sytuacji pieszych” o jakości przestrzeni publicznych i Krajobrazowych Szachów, gry uczącej dialogu bez konfrontacji i działania dla wspólnego dobra.
Kolejne spotkania z cyklu „Podróż po wiedzę”, poświęcone innym tematom, odbędą się w listopadzie w Szczecinie oraz w grudniu w Katowicach. O szczegółach będziemy informować na bieżąco.